Tercümanlık Mesleğinde Yapay Zekâ: Mesleki Bir Dönüşüm mü, Varoluşsal Bir Tehdit mi?
Makaleler > Tam Makale · 2026
Yazarlar: Derya Koray DÜŞÜNCELİ, Ömer Mert Kılıç
Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Hakemli Üniversite Dergisi, Uluslararası, TR Dizin (Ulakbim), 2026, cilt 36, ss 1305-1319
DOI: 10.18069/firatsbed.1724142
Özet
Yapay zekâ (YZ) teknolojileri, özellikle dil işleme alanında son yıllarda büyük ilerlemeler kaydederek çeviri dünyasında köklü değişimlere yol açmıştır. YZ’nin dil işleme kapasitesi artık yalnızca yazılı çeviri süreçlerini hızlandırmakla kalmamakta, aynı zamanda sözlü çeviri alanında da dikkate değer katkılar sunmaktadır. Özellikle duygusal zekâ ile bütünleşmiş biçimde çalışan sistemler aracılığıyla anlık sözlü çeviri yapabilme yetisi, tercümanların mesleki rollerini yeniden tanımlamaktadır. Bu bağlamda, yazılı çeviri sistemlerinin ötesine geçerek sözlü çeviri alanında da kayda değer ilerlemeler kaydeden YZ teknolojilerinden hareketle hazırlanan bu çalışma, söz konusu gelişmelerin tercümanlık mesleği üzerindeki etkilerini ele almaktadır. Araştırmanın temel amacı, yapay zekânın mesleki dönüşümdeki rolünü irdelemek ve tercümanların bu dönüşüm karşısındaki konumlanışlarını değerlendirmektir. Bu doğrultuda, Türkiye’de faaliyet gösteren profesyonel tercümanlara yönelik bir anket gerçekleştirilmiş ve bu anketin sonuçları analiz edilmiştir. Anket kapsamında YZ’nin tercümanlık mesleği üzerindeki etkileri çeşitli yönlerden ele alınarak mesleki standartlar, iş gücü, yaratıcı düşünme becerileri ve teknolojiye uyum gibi temel konular irdelenmiştir. Sonuçlar, YZ araçlarının kullanımının arttığını ancak tercümanların bu dönüşüme farklı tepkiler verdiğini göstermektedir. Mesleki dönüşüm kabul görse de etkilerine dair belirsizlik sürmektedir.