Marriage with Shambayadi Turkmen Living in Adana
Makaleler > Tam Makale · 2022
Yazarlar: Fazıl ÖZDAMAR
Çukurova Araştırmaları Dergisi, Uluslararası, 2022, cilt 8/1, ss 101-125
DOI: 10.29228/cukar.57588
Özet
Oğuzların Bayat boyuna mensup olan Şambayadı Türkmenlerinin Anadolu’da meskûn olduğu bölgelerden biri Adana’dır. Kendi isimleriyle kurdukları bir yerleşim birimi olan Şambayadı’nda ve Adana’nın muhtelif bölgelerinde yaşayan bu Türkmenler, son yıllara kadar kent kültürüne kapalı bir hayat idame ettirmişler ve doğumdan ölüme kadarki geçiş dönemlerine ait tüm inanç ve bu inançlara bağlı gelişen pratik, uygulama ve kaçınmaları devam ettirmişlerdir. Televizyonun yaygınlaşmasıyla birlikte kırsal bölgelerin kültürünü etkileyen popüler kültür, tabii olarak bu Türkmenleri de etkilemiştir. Ancak bu etkilenme, söz konusu Türkmenlerin gelenek ve görenekleri üzerinde kısmi ölçüde rol oynamıştır. Popüler kültürün getirdiği bazı kıyafetler ve yemeklerin yaygınlaşması ya da doğum günü, sevgililer günü ve anneler günü gibi özel günlerin kutlanması Şambayadı Türkmenlerinin geleneksel uygulama ve pratikleriyle birleştirilerek harmanlanmıştır. Mensubu da olduğumuz bu Türkmenler arasında 2000-2005 yılları arasında yaptığımız gözlem ve derlemelerin ürünü olan veriler temel alınarak yazılan bu makalede insan hayatında bir geçiş dönemi olan evliliğin Şambayadı Türkmenlerinde nasıl algılandığı, kız istemeden gerdek gecesine kadarki süreçteki bazı inanç ve bu inançlarla ilgili pratik ve uygulamalar ile bazı kaçınmaların neler olduğu incelenmiştir. Ayrıca bazı uygulama ve kaçınmaların geçmiş dönemlerde nasıl yapıldığı tespit edilerek bu pratiklerin günümüzdeki uygulama ve kaçınmalarıyla kıyaslandığında nasıl ve ne ölçüde değiştiği ele alınmıştır. Son olarak Şambayadı Türkmenleri arasında derlediğimiz ve düğün töreninin çeşitli aşamalarında icra edilen bazı türkü ve ağıtların evlilik gelenekleri içindeki rolü belirlenmeye çalışılmıştır.