Balistik Kuvvet Antrenmanlarında Kan Akışı Kısıtlaması Genç Boksörlerde Kas Kuvvetini ve Vuruş Darbe Kuvvetini Artırır

Proje no. 30759 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2023

Özet

Araştırmanın Amaç ve Gerekçesi: Bu çalışmanın amacı; boksörlerde alt ve üst ekstremitelerin, elastik ve patlayıcı kuvvet düzeylerini arttırmada uygulanan balistik direnç antrenmanlarının, kan akışı kısıtlama yöntemiyle uygulandığında, kas kuvveti ve farklı vuruş tekniklerindeki vuruş gücü üzerine yaratacağı etkileri karşılaştırmalı olarak incelemektir.Düşük hacimli, yüksek yoğunluklu çalışma veya dayanıklılık tarzı antrenman rejimleri de dahil olmak üzere çeşitli tekniklerin, elastik kuvvet, güç ve performansı artırmak isteyen sporcular için etkili olduğu kanıtlanmıştır. Buna karşılık, KAK kullanımıyla birlikte daha düşük kuvvet antrenman yükleriyle (1 TM yükünün %20-50’si düzeylerinde) geleneksel kuvvet antrenmanları sonucunda elde edilen kas gelişimlerinin (hipertrofi) sağlandığı belirtilmekle birlikte sınırlı sayıda çalışma, KAK’ın elastik kuvvet, güç ve performanstaki kazanımları artırmak için geleneksel kuvvet antrenmanlarına alternatif bir yöntem olarak uygulanıp uygulanamayacağını ve nasıl uygulanabileceğini incelemiştir. Ayrıca bu çalışmalarda, uygulama süresi, antrenman sıklığı, tekrar sayıları ve KAK için uygun manşet basınçlarının kullanılması çalışmalardaki önemli kısıtlılıklar olarak yer almaktadır. Bu nedenle çalışmamızda belirlediğimiz metodoloji ve kullanmayı planladığımız pnömatik sistemli manşon sistemiyle birlikte KAK uygulamaları bireylere özgü olarak belirlenip ayarlanabilecek ve KAK uygulamalarının kronik etkileri çok daha net bir şekilde gözlemlenebilecektir. Bu anlamda çalışmamız, hem aktif spor yapan bireyler için hem de branşa özgü performanslarını arttırmak isteyen antrene sporcular için daha az eforla daha iyi kazanımlar elde edilmesine katkı sağlayacak, kronik çıktıların rapor edileceği önemli bir çalışma olacaktır. Araştırmanın Konusu ve Kapsamı: Maksimal güç çıktısı, hız ve sıçrama performansında artış sağlamak amacıyla uygulanan balistik kuvvet antrenmanları; sıçrama, fırlatma gibi farklı hareket kalıplarıyla birlikte bir nesneye ivme kazandırarak atılmasını ve sporcunun kısa sürelerde mümkün olduğunca fazla kuvvet uygulamasını gerektiren egzersizleri (balistik hareketler) içermektedir. Gözlemlenen sonuçlar balistiklerin, daha düşük motor ünite katılım eşiği, artmış motor ünite katılım frekansı ve senkronizasyonu ile birlikte kaslar arası koordinasyonu geliştirerek performans artışına katkı sağladığını göstermektedir (Sale, 2003). Fakat kuvvet antrenmanlarında kullanılan yükler kazanımları etkileyen önemli bir faktördür. 1 tekrar maksimalin (1 TM) %20-40 aralığındaki yüklerle yapılan yüklenmelerin kas hipertrofisi ve kuvvet kazanımında düşük bir etki yarattığı belirtilmektedir (Burd vd., 2010). Bu nedenle bu düşük yüklerde etkiyi arttırmak amacıyla alternatif bir yöntem olarak “Kan akışını Kısıtlama” uygulamaları kullanılmaya başlanmıştır. Kan akışını kısıtlama (KAK) yöntemiyle egzersizler sırasında, arteriyel kan dolaşımını engellemeden, alt ekstremitenin proksimal veya üst ekstremitenin distal bölümlerine kayış veya pnömatik kaf ile kan akışını kısıtlayarak kasa giden oksijen miktarını azaltarak venöz göllenmenin oluşması hedeflenmektedir (kaatsu veya oklüzyon antrenmanı olarak da adlandırılmaktadır). KAK ile kasta oluşan değişimlerin, daha fazla kas aktivasyonu, yorgunluk ve anabolik sinyallemeden kaynaklanan metabolit birikimin ve hipoksik ortamın dolaylı etkisi yoluyla benzer yüklerle (1 TM yükünün %20-50’si düzeylerinde) yapılan egzersizlere oranla kuvvet ve hipertrofi yönünden anlamlı performans artışları sağladığı belirtilmektedir (Centner vd., 2019; Slysz vd., 2016, Lixandrao vd., 2018). Bunlara ek olarak, oklüzyon sonrasında yaşanan hiperemi nitrik oksit üretiminde (Singh vd., 2017), artan fosfokreatin resentezinde, değişen oksi-deoksi hemoglobin kinetiğinde (Bailey vd., 2012) ve oksijen alımında (Andreas vd., 2011) önemli bir rol oynayabilir.Bu yöntemin çoğunlukla klinik amaçlı rehabilitasyon uygulamalarındaki etkinliği veya sporcularla farklı kuvvet yöntemlerinden elde edilen sonuçların karşılaştırılması literatürdeki çalışmaların büyük bir çoğunluğunu oluşturmaktadır (Lorenz ve ark., 2021, Lowery ve ark., 2014). Fakat çalışmaların hiçbirinde KAK yönteminin branşa özgü performans parametrelerine, elastik ve patlayıcı kuvvet düzeylerine etkilerinin incelenmemiş olması ise literatürdeki önemli bir eksiklik konumundadır. Ayrıca yapılan çalışmalardaki KAK uygulamalarında bireysel basınç ayarlamalarının yapılamaması da önemli bir kısıtlılık oluşturmaktadır. Bu çalışmadaki pnömatik sistem kullanımı ile bu önemli problem ortadan kaldırılarak, her bir bireydeki kan akışı kısıtlama derecesine bağlı olarak oluşacak antrenman uyaranı ve kassal adaptasyonlar çok daha etkili bir şekilde incelenebilecektir. Bu bağlamda, araştırmamızın hipotezleri; I) Kan akışının kısıtlanması (KAK) yoluyla gerçekleştirilecek balistik kuvvet antrenmanları boksörlerin kuvvet düzeylerinde daha yüksek bir gelişim etkisi sağlar, II) Kan akışının kısıtlanması (KAK) yoluyla gerçekleştirilecek balistik kuvvet antrenmanları boksörlerin branşa özgü performans parametrelerinde daha yüksek bir gelişim etkisi sağlar şeklinde olacaktır. Literatür Özeti: KAK' nin, şiddet seviyesi yüksek olan direnç antrenmanları sırasında eklemlere uygulanan yüksek mekanik stres azaltılmaktadır. Bu kapsam da, düşük şiddetteki egzersizlerle yaşı ilerlemiş olan bireylere ciddi kolaylıklar sağlamaktadır. Ayrıca, sakatlık sonrası rehabilitasyon sürecine ihtiyacı olan sporcular ve yaşlı bireyler için geleneksel ağır yük kuvvet antrenmanlarına alternatif olabileceğini göstermektedir (Hughes vd., 2017). Kan akışı kısıtlama yöntemiyle antrenman esnasında aktive olan kas gruplarının arteriyel girişi belirli bir seviyede kısıtlanır ve venöz çıkışı tamamen kısıtlanan bir antrenman yöntemi uygulanır (Scott vd., 2015). KAK uygulamalarında dış yüklenme düzeyi, hareketin şekli (tek- çok eklemli), oklüzyonun gerçekleştirildiği alan (üst-alt ekstremite), manşet genişlikleri ve uygulanan basınçlarının değişkenliği nedeniyle farklı sonuçlar elde edilebilmektedir (Wernbom vd., 2006; Wernbom vd., 2009; Rawska vd., 2019).Yapılan çalışmalarda manşet genişliği ve basınçları ile ilgili KAK antrenmanlarında bir standart bulunmamaktadır. Fakat literatürde kabul görmüş ve yaygın olarak kullanılan manşet genişliği 5- 14 cm arasındadır (Fujita vd., 2007; Loenneke vd., 2012). İnce -kalın manşet ile uygulanan basınçlarda farklı fizyolojik ve adaptasyon yanıtları oluşmaktadır ve çalışmalar arasındaki temel farklılığın sebebi budur (Wilk vd., 2020). Literatürde orta-şiddetle gerçekleştirilen direnç egzersizlerinin (1-TM’nin yaklaşık %70’i) önemli adaptasyonlar sağladığı kabul görmüştür, fakat kan akışı kısıtlama yöntemi ile yapılan kronik etkilerin incelendiği çalışmalarda KAK ve direnç egzersizleri (1-TM %20-30) olumlu yönde kuvvet ve morfolojik yanıtlar oluşturduğu yönündedir (Brendan vd., 2014). Bu konuda çok az çalışma KAK yöntemi ile daha yüksek ağırlıklarla direnç egzersizlerinin akut etkisini incelemiştir (Rawska vd., 2019). İlk araştırmalar 200 mmHg'yi aşan kısıtlayıcı basınçlar kullansa da (Takarada vd., 2000), KAK basıncının kaslardan venöz dönüşü tıkayacak kadar yüksek, ancak kas içine arteriyel girişi sağlayacak kadar düşük olması gerektiği kabul edilmektedir (Loenneke vd., 2014). Bu nedenle mantık, KAK' ın evrensel olarak mutlak basınçta uygulanmaması gerektiğini, her bireye göre değişmesi gerektiğini belirler (Loenneke vd., 2013).Çalışmanın Özgün Değeri:Bu araştırma, kan akışı kısıtlaması sayesinde şiddetli antrenmanlar sonucunda meydana gelen yüksek mekanik stresin yol açtığı problemin azaltılması ve bu yüksek stresini hafifletmeyi kapsamaktadır. Ayrıca yapılmakta olan kuvvet tabanlı antrenman metotlarına etkili bir alternatif yöntem olabileceğini de göstermeyi hedeflemektedir. Fakat KAK uygulamaları ile ilgili yapılan çalışmaların, rehabilitasyon amaçlı uygulamalar ile düşük seviyeli direnç egzersizlerinin akut/kronik hipertrofi ve adaptasyon yanıtları üzerine yoğunlaştığı görülmektedir. Buna karşılık literatürde KAK ile balistik kuvvet antrenmanlarının birlikte kullanılarak, elastik ve patlayıcı kuvvet düzeyleri yanında branşa spesifik performans parametrelerinin (vuruş tekniğine göre vuruş kuvvetlerinin değerlendirilmesi) geliştirilmesine yönelik önemli bir boşluk bulunmaktadır. Bu bağlamda, literatürdeki eksikliğini gördüğümüz bilimsel boşluğu ‘Balistik Kuvvet Antrenmanlarında Kan Akışı Kısıtlaması Genç Boksörlerde Kas Kuvvetini ve Vuruş Darbe Kuvvetini Artırır’ konu başlıklı bir araştırma ile doldurmak çalışmamızın odak noktası olacaktır.Aynı zamanda, boksörlerin maksimal düzeyde yumruk güç çıktısı üretebilmeleri için alt ekstremitelerin güç düzeyleri oldukça önemlidir. Bu çalışma; boksörlerin müsabaka esnasında etki düzeyi daha yüksek yumruk çıktısı üretmede etken olan alt ektremitelere yönelik squat ve squat varyasyonları ile yapılan testleri ve antrenmanları da içermektedir. Sporcuların kuvvet düzeylerini ve yumruk güç çıktılarını arttırıcı en önemli destek noktaları olarak kabul edilen bu değişkenler, hem KAK hem de balistik kuvvet antrenmanlarının birlikte uygulanmasıyla hipotezlerimizi kapsayan önemli çıktılar vermesi beklenmektedir. Bu kazanımların çıktıları; KAK yöntemiyle beraber kullanılacak antrenman uygulamalarının geleneksel yöntemlere kıyasla, elastik - patlayıcı kuvvet düzeylerinde ve yumruk vuruş güçlerinde yaratacağı etkiler literatürde ilk defa yer almış olacaktır. Buna ek olarak, performans sporcularının ihtiyaç duydukları biyomotor gereksinimlerin geliştirilmesinde kullanılacak antrenman uygulamaları için KAK yönteminin beraber kullanılmasıyla daha yüksek, elastik ve patlayıcı kuvvet kazanımlarına ulaşılabileceği ve egzersiz programlarında daha yaygın kullanılabileceği düşünülmektedir.   Yaygın etki ve Katma Değer:Projenin tamamlanmasıyla elde edilen verilerin spor bilimleri alanında uluslararası niteliğe sahip indekslerde yer alan yüksek faktörlü dergilerde yayın yapılması planlanmıştır. Alan indeksi ve literatür kapsamında yaptığımız araştırmalar neticesinde konunun çok daha geniş alanda faydalar sağlayabileceği de görülmüştür. Özellikle yüksek hızlı yön değiştirmelerin kullanıldığı ve hız temelli kuvvet antrenmanlarına ihtiyaç duyulan spor branşlarında daha etkili sonuçlar yaratabileceği düşünülerek proje konusunun geliştirilmesine ve destek alınmasına karar verilmiştir.Tüm bunlara ek olarak, hem spor bilimcilerin hem de antrenörlerin buluştuğu European College of Sport Science ya da Uluslararası Spor Bilimleri Kongresinde sözel bildiri olarak sunulması, projenin sonuçlarını paylaşmak açısından da önemli olacaktır.Yöntem: Araştırmanın işleyişi aşağıdaki sıralamayla gerçekleştirilecektir;1- Katılımcılara araştırmada kullanılacak veri toplama araçları, içerik ve risklerle ilgili bilgi verilecektir. Ardından her bir katılımcının Gönüllü Onay Formu’nu imzalı şekilde doldurması sağlanacaktır.2- Oluşturulan katılımcı grupları için belirli bir antrenman süreci belirlenecektir.3- Belirlenen bu süreç doğrultusunda örneklem de yer alan katılımcılar için ortak bir süreç izlenecektir. Bu süreçte ilk olarak katılımcıların tümü boksa özgü ısınma hareketlerine katılacaktır.4- Isınma sonrasında her bir katılımcının uyum seansları gerçekleştirilecektir.5- Ön yüklerin alınmasından sonra 20 dakikalık antrenman programı süreçleri başlatılacaktır.6- Her katılımcıya ait test sonuçları ve veri analizleri ön test ve son test şeklinde alınacak olup çalışmanın sonunda kaydedilecektir.7- Tüm katılımcılar için aynı süreç gerçekleştirildikten sonra veriler düzenlenerek, analiz ve raporlama süreci gerçekleştirilecektir.Proje kapsamında ön-son testler olarak yapılacak ölçümler;Antropometrik Ölçümler1 Tekrar Maksimum Testiİzometrik Squat ve Bench Press TestleriIsometric Midthigh Pull TestiOturarak Tek Taraflı Sağlık Topu Fırlatma TestiDikey Sıçrama TestiSağlık Topu Fırlatma TestiHand Grip El Kuvvet ÖlçümüYumruk Performans Ölçüm TestiBireysel Kan Basıncı Belirleme Yöntemi;Bireysel oklüzyon basıncını belirlemek için, dinlenme sırasındaki her iki alt ekstremitede iki kez tam arteriyel oklüzyon basınç (AOP) değeri belirlenerek ortalama daha sonra egzersiz manşet basıncını ayarlamak için kullanılacaktır. Vasküler kısıtlama seviyesi doppler ile kontrol edilecektir. OLED ekranlı Edan SD3 Doppler d a 2 mHz probe (Edan Instruments Shenzen, China). Kan Akışı Kısıtlama Yöntemiyle Antrenman Uygulamaları Hafta Basınç Değeri Tekrar Yüklenme-Dinlenme 1 90 150 8/10 1:12 90 150 8/10 1:13 120 160 8/10 1:1,24 120 160 8/10 1:1,25 150 170 8/10 1:1,56 180 180 8/10 1:1,57 180 190 8/10 1:28 180 220 8/10 1:2 Çalışma kapsamında, AG oklüzyon uygulamalı mmHg kelepçe basınç değeri üst bölge için: 90/180* 1rm’ % 30, 40; 3 Set 8/10 Tekrar/ 60, 120 saniye dinlenme** alt bölge için mmHg oklüzyon basınç değeri 150/220 *1rm’ % 30, 40; 3 Set 8/10 Tekrar/ 60, 120 saniye dinlenme** ; KG için 1rm’in %65-70-75; 8-12 tekrar 1:1-1,5 yüklenme dinlenme değerlerinin referans alınması (Patterson ve ark., 2019) planlanmaktadır.

Detay görüntüle