TÜRKİYE FLORASINDA YETİŞEN GLAUCİUM TÜRLERİNİN GC-MS TEKNİĞİ REHBERLİĞİNDE ALKALOİT PROFİLLERİNİN ARAŞTIRILMASI VE BİYOLOJİK AKTİVİTE POTANSİYELLERİNİN BELİRLENMESİ
Proje no. 544 · Durum: Kapanmış · 2016
Özet
ÖZET Papaveraceae familyasına ait olan Glaucium Adans. genusu yurdumuzda 7 türle temsil edilmektedir. Halk arasında “boynuzlu gelincik”, “boynuzlu haşhaş” gibi isimlerle anılmaktadır. Glaucium türleri, önemli biyolojik aktivitelere sahip olduğu bilinen glausin, protopin ve koridin gibi izokinolin alkaloitleri açısından zengindir. Bu çalışmada toplam 33 farklı lokaliteden toplanan Glaucium leiocarpum, G. flavum, G. acudidentatum, G. corniculatum, G. corniculatum subsp. corniculatum, G. corniculatum subsp. refractum, G. hausknechti, G. grandiflorum, G. grandiflorum var. grandiflorum ve G. grandiflorum var. torquatum taksonlarının alkaloit ekstreleri hazırlanarak öncelikle GC-MS (Gaz Kromatografisi-Kütle Spektrometresi) yöntemiyle kimyasal profil araştırılması yapılmıştır. Hazırlanan bütün örneklerin asetilkolinesteraz, butirilkolinesteraz ve prolil oligopeptidaz inhibitor aktivite potansiyelleri belirlenmiştir. Antalya’dan toplanan Glaucium flavum türü üzerinde ayrıca izolasyon ve yapı aydınlatma çalışmaları gerçekleştirilmiştir. İzokoridin, protopin, dihidrosanguinarin, glausin ve dehidroglausin isimli alkaloitler izole edilip yapıları aydınlatılmıştır. Yapısı aydınlatılan alkaloitler üzerinde de biyolojik aktivite çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Projemizde kapsamından yapılan çalışmalar sonucunda, ülkemizin biyolojik bir zenginliği olan Glaucium türleri üzerinde ilk defa bu kadar geniş kapsamlı bir kemotaksanomik çalışma gerçekleştirilmiştir. Elde edilen sonuçlarla, tarafımızdan oluşturulan “İzokinolin Alkaloitleri GC-MS Kütüphanesi” veri tabanı zenginleştirilmiştir. Glausin, izokoridin, allokriptopin isimli alkaloitler birçok örnekte major olarak bulunurken, taksonlar arasında ve aynı taksona ait farklı lokalitelerden toplanan örnekler arasında ilgi çekici sonuçlar elde edilmiştir. Bütün bu kazanımlar, konuyla alakalı yeni projelere ışık tutacaktır.