İlaçların endokrin bozucu etki potansiyellerinin in vitro olarak araştırılması
Proje no. 21389 · Durum: Kapanmış · 2019
Özet
Endokrin sistem, ergenlik döneminden ileri yaşlara kadar beyin, sinir sistemi ve üreme sisteminin büyüme ve fonksiyonlarının gelişimi, metabolizma ve kan şeker seviyesi gibi vücutta gerçekleşen tüm biyolojik süreçleri düzenlemektedir. Bu nedenle, endokrin bozukluklar potansiyel olarak vücutta yaygın etkiler oluştururlar. Endokrin bozucu (EB) terimi, sağlıklı organizmada veya gelecek nesillerinde advers sağlık etkilerine, endokrin fonksiyonlarda değişikliklere sebep olan ekzojen maddeleri tanımlar. Çeşitli hastalıkların tedavisinde kullanılan farklı grup ilaçların bilinen/bilinmeyen endokrin bozucu etkileri vardır. Östrojenik/antiöstrojenik etkilerin de arasında yer aldığı bu tip etkiler kimi zaman tedavi amaçlı hedeflenen etki olsa da kimi zaman da advers etki olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu tez kapsamında sıklıkla kullanılan ilaç etken maddeleri olan parasetamol ve indometazinin östrojenik/antiöstrojenik etki potansiyelleri araştırılmıştır. Bu amaçla in vitro E-Screen deneyi yapılmıştır. Deneyin prensibi östrojene bağımlı meme kanseri hücrelerinin analiz edilecek madde varlığında proliferasyonuna bakılmasına dayanır. Yapılan deneyde parasetamol ve indormetazinin farklı konsantrasyonlarda, pozitif kontrol olarak kullanılan 17ß-östradiole kıyasla, östrojenik etki göstermedikleri saptanmıştır. Tam tersine, her iki molekülün hücre proliferasyonunu doza bağımlı bir şekilde anlamlı düzeyde azalttığı görülmüştür. Moleküllerin bu etkisi antiöstrojenik etkilerine bağlı olabileceği gibi yüksek konsantrasyonlardaki sitotoksik etkilerine de bağlı olabilir. Dolayısı ile antiöstrojenik aktivitelerini tayin etmek için E-Screen deneyinin ikinci basamak çalışmalarının yapılması planlanmıştır.