Ekstrem halofit Eutrema parvulum bitkisinde cDNA kütüphanesi taraması ile tuz stresi toleransıyla ilişkili genlerin araştırılması
Proje no. 21958 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2020
Özet
Tuzluluk bitki büyümesi ve verimliliğini olumsuz etkileyen çevresel faktörlerden birisidir. Hareketsiz doğaları nedeniyle, bitkiler tuz stresini algılamak ve gerekli yanıtların verilmesi için çeşitli mekanizmalar geliştirmiştir. Tarım bitkilerinin çoğunun içinde bulunduğu glikofit bitkiler yüksek toprak tuzluluğuna toleranslı olmamaları nedeniyle kaçınılmaz olarak tuzlu topraklarda bitkisel üretimde düşüşler gözlenmektedir. Deniz kıyısına yakın ya da diğer karasal tuzlu toprakların bulunduğu alanlarda büyüyen halofit bitkiler ise toprak tuzluluğuna uyum sağlamıştır. Bu bitkiler moleküler, biyokimyasal ve fizyolojik düzeyde ve ayrıca anatomik düzeyde farklı adaptasyonlar ile toprak tuzluluğunun olumsuz etkilerini en aza indirmeyi başarmıştır. Son yıllarda, Eutrema parvulum isimli ekstrem halofitik bitki, model bitki Arabidopsis’e yüksek derecede benzeyen genomu (dizi benzerliği ~%90), yaşam döngüsünün kısa olması gibi özellikleri nedeniyle tuz stresine tolerans çalışmalarında yeni bir model bitki olarak kullanılmaktadırlar. E. parvulum ülkemizde Tuz Gölü çevresinde doğal olarak yetişmektedir ve kabaca deniz suyu tuzluluğuna eşit olan 600 mM NaCl’de yaşamını sürdürebilmektedir. Bu araştırma projesinin amacı tuz stresi uygulanan E. parvulum bitkilerinden cDNA kütüphanesi oluşturulması, elde edilen cDNA kütüphanesinin mayada (Saccharomyces cerevisiae) ifade ettirilmesi ve tuz stresine tolerans sağlayan genleri taşıyan kolonilerin belirlenmesi, elde edilen kolonilerden genlerin dizilenmesi ve tanımlanması ve tanımlanan genlerin E. parvulum bitkisinde tuz stresi altında ifadelerinin qRT-PCR ile incelenmesidir. Proje sonucunda tuz bitkilerde tuz stresi toleransında rol alan yeni genlerin tanımlanması amaçlanmaktadır.