Arşiv Belgeleri Işığında Nasturi İsyanı: Güvenlik Perspektifinden Bir İnceleme
Proje no. 33096 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2025
Özet
<p>Bu proje, Türk Diplomasi Arşivi belgeleri ışığında Nasturi Ayaklanması ve çözümü konusunu ele alarak, 1924 yılında Hakkâri bölgesinde meydana gelen Nasturi Ayaklanması’nı diplomatik, askeri ve uluslararası boyutlarıyla incelemeyi amaçlamaktadır. Nasturiler, Osmanlı İmparatorluğu’nun son dönemlerinden itibaren özellikle Hakkâri, Musul ve Urmiye bölgelerinde yaşayan bir Hristiyan topluluk olup, İngiltere başta olmak üzere Batılı güçlerin himayesinde statülerini koruma ve genişletme çabası içinde olmuşlardır. Türkiye’nin kuruluş süreciyle birlikte Musul Meselesi’nin çözüme kavuşturulmaya çalışıldığı dönem de patlak veren Nasturi Ayaklanması, yalnızca iç güvenlik açısından değil, aynı zamanda uluslararası ilişkiler bağlamında da ciddi bir kriz doğurmuştur.</p><p>Çalışmada, isyanın temel nedenleri ve gelişimi, kurucu hükümetin olay karşısındaki askeri ve diplomatik stratejileri, dönemin bölgesel ve küresel siyasi dinamikleri çerçevesinde ele alınacaktır. Özellikle Türkiye’nin ulusal sınırlarını güvence altına alma çabası ile İngiltere’nin bölgedeki çıkarları arasındaki çatışma ve isyanın çözüm sürecinde belirleyici bir faktör olması ele alınacaktır. Bu bağlamda çalışma, Nasturi İsyanı’nın nedenlerini Osmanlı’dan Türkiye’ye uzanan süreci, isyanı bastırmak için attığı askeri ve diplomatik adımları analiz edecektir. Aynı zamanda İngiltere ve Irak Krallığı gibi uluslararası aktörlerin süreçteki tutumu değerlendirilerek, isyanın ardından Türkiye'nin diplomasi alanında elde ettiği kazanımlar veya karşılaştığı zorluklar ortaya konulacaktır.</p><p>Araştırma, Dışişleri Bakanlığı Türk Diplomatik Arşivi’nde yer alan döneme ait resmi yazışmalar, hükümet raporları, dış politika belgeleri ve askeri değerlendirmeler ışığında yürütülecektir. Ayrıca, İngiliz Dışişleri Bakanlığı belgeleri, dönemin gazeteleri ve akademik kaynaklardan faydalanılarak çok yönlü bir analiz yapılacaktır. Çalışma, Nasturi İsyanı’nın Türkiye’nin erken dönem dış politikası üzerindeki etkilerini ve Musul Sorunu ile bağlantısını ortaya koyarak, Türkiye’nin ulusal güvenlik ve sınır politikalarının nasıl şekillendiğini anlamaya katkı sunmayı hedeflemektedir. Projede olaylar kronolojik sırayla ele alınacak; neden-sonuç ilişkisi bağlamında ayaklanmanın ortaya çıkışı, seyri ve çözüm süreci analiz edilecektir. Bu süreçte arşiv belgeleri içerik çözümlemesi yoluyla değerlendirilecektir. Diplomatik ve resmi belgelerde yer alan ifadeler, dönemin politik söylemi bağlamında çözümlenecek; belgelerdeki kavramlar, aktörler ve diplomatik hamleler tematik kodlamalarla sınıflandırılacaktır. Ayrıca Türkiye ile İngiltere’nin tutumları, kriz algıları ve çözüm stratejileri karşılaştırmalı olarak ele alınacak; bu süreçte Irak Krallığı’nın pozisyonu da ikincil düzeyde değerlendirilecektir.</p><p><br></p>