KUŞADASI KADIKALESİ KAZISI CAM BULUNTULARI YOLUYLA BİZANS CAM SANATI
Proje no. 962 · Durum: Kapanmış · 2017
Özet
Kadıkalesi kazıları 2001 yılından beri Prof. Dr. Zeynep Mercangöz tarafından sürdürülmektedir. Tezimizin konusu 2001- 2016 kazı yılları arasındaki cam buluntular ile Bizans camcılığına veri oluşturmaktadır. Çalışmamızın amacı Kadıkalesi camlarının form ve işlev olarak tiplere ayrılması, kaledeki cam üretimine ve ticaretine ilişkin verilerin yanı sıra tarihlendirmelerine dair öngörülerde bulunmaktır. Tezimiz Kadıkalesi kazısının 2001-2016 yılları arasındaki cam eserlerini tasnif edip bir tipoloji oluşturmak ve kaledeki cam üretimine ilişkin verileri ortaya çıkarmaktı. Bu doğrultuda 264 adet cam buluntuya katalogumuzda yer verilip tiplere ayrıldı. Aydınlatmaya yönelik, kandiller ve pencere camları; günlük kullanıma yönelik, kadehler, bardaklar, şişeler ve kâseler; süs amaçlı eserler arasında bilezikler ve boncuklar. 2001- 2016 yıllarında Kadıkalesi kazısında; 4591 adet pencere camı, 3786 adet kandil, 1667 adet bardak, 883 adet Anaia şişesi, 471 adet şişe, 132 adet kâse parçası, 258 adet kadeh, 1508 adet bilezik parçası ve 3 adet cam boncuk bulunmuştur. Bu buluntuların yanı sıra çeşitli ağız ve kaideler ele geçirilmiştir ancak bunların kesin olarak hangi kap formuna ait oldukları bilinmediğinden sadece sayısal dökümleri yapılarak sınıflandırmaksızın kayıt altına alınmıştır. Bu bağlamda söz konusu yıllarda 874 adet profil veren parça, 6339 adet profil vermeyen cam parça incelenmiştir. Cam buluntuların zenginliği, fritler, cüruflar, hatalı üretilmiş parçalar ve pota parçası olabilecek buluntular kaledeki cam üretimini kanıtlayan buluntulardır. Bunun yanı sıra kalın cidarlı şişelerin bir liman kenti olan Anaia'nın şarap ticareti gibi şimdilik ne olduklarını bilmediğimiz parfüm ya da tıbbı sıvıların içine konulup ticaretinin yapılmış olabileceği gibi varsayımlar kaledeki cam ticaretinin de varlığını gösteren ipuçlarıdır. Son yıllarda yapılan çalışmalarla Kuşadası, Kadıkalesi Kazısı cam buluntuları Bizans günlük yaşamına ışık tutarken, Orta Çağ cam ticareti hakkında güncel veriler sunmaktadır. Bu buluntuların sayısal çokluğunun yanında, pek azı tümlenebilir olsalar da Orta Çağ cam objelerindeki biçim ve renk zenginliği önemlidir. Anahtar Kelimeler: Bizans, Cam, Bizans Camı, Orta Çağ Camı.