Kromosferik Aktif Yıldızlarda Diferansiyel Dönme - Fotometrik Dönem Değişimi İlişkisi
Proje no. 24150 · Durum: Kapanmış · 2022
Özet
<p>Geri tür yıldızlarda diferansiyel dönme ve konveksiyon, kromosferik aktivitenin düzeyini belirleyen iki temel unsurdur. Diferansiyel dönmenin büyüklüğü, gözlemlerle belirlenebilir. Güneş benzeri leke aktivitesi gösteren bir kromosferik aktif yıldızın kendi ekseni etrafında dönme dönemi, fotometrik gözlemlerinden büyük yaklaşıklıkla belirlenebilir. Bu yolla belirlenen dönme dönemine "fotometrik dönem" adı verilir. Fotometrik dönem, yıldızın "gerçek" dönme dönemi olmamakla birlikte, belirli bir aralıkta değerler alabilir. Diferansiyel dönme tanımına göre yıldız yüzeyindeki farklı enlemler farklı dönme dönemlerine sahiptir. Buna göre, leke aktivitesi gösteren bir kromosferik aktif yıldızın yüzeyinde farklı enlemlerde ortaya çıkan lekeler farklı dönme dönemlerine sahip olur. Yıldız uzun yıllar boyunca izlenirse, bu sürede farklı enlemlerde oluşan lekelerin işaret edeceği fotometrik dönemlerin belirli bir aralıkta birbirinden farklı değerler alacağı görülür. Bu durum, diferansiyel dönmenin büyüklüğü için bir alt sınırın belirlenmesi için anahtar rol oynar. Diferansiyel dönmenin büyüklüğü için alt sınır, gözlemlerle belirlenen fotometrik dönemin zaman içinde aldığı farklı değerler yardımıyla belirlenebilmektedir. Bu da, manyetohidrodinamik modellerin kromosferik aktiviteye ilişkin öngörülerinin test edilmesi açısından çok önemlidir. Fotometrik gözlemlerin kapsadığı zaman aralığı ne kadar geniş olursa elde edilecek diferansiyel dönme büyüklüğü o kadar doğruya yakın olacaktır.</p><p><br></p><p>Diferansiyel dönmenin fotometrik dönemler üzerinden belirlenmesi yöntemi, günümüze kadar kimi yıldızlara uygulansa da belirli bir veya bir kaç yıldız üzerine uygulama yapıldığından diferansiyel dönme ve fotometrik dönem değişimi arasındaki ilişkinin nicel bir araştırması geniş bir örneklem grubu üzerinden yapılmamıştır. Bu proje kapsamında, tek veya çift olmasına bakılmaksızın, çalışması bulunmayan yıldızlar seçilerek bu yıldızların uzun zamana yayılmış fotometrik verileri gökyüzü tarama veri tabanlarından derlenecek ve her bir yıldız için temel istatistik yöntemlerle fotometrik dönem analizi yapılacaktır.</p>