Nesip Yusufbeyli’nin Yayımlanmamış Yazılarının Türkiye-Azerbaycan Edebî-Fikrî İlişkileri Açısından Değerlendirilmesi
Proje no. 29703 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2023
Özet
<p> Nesip Yusufbeyli, 1918’de kurulan Azerbaycan Cumhuriyeti’nin II. hükûmetinde başbakan sıfatıyla görev yapmış bir devlet adamı ve aynı zamanda Azerbaycan’ın modernleşme faaliyetlerine katkı sağlayan bir aydındır. Nesip Bey’in 1912 sonrası Azerbaycan’daki siyasi hayatı bilinmekle beraber 1912 öncesi faaliyetleri hakkında bir çalışma yapılmamıştır.</p><p> 1881’de Gence’de doğan Nesip Bey, 1906’da Rusya Türklerinin önderi, gazeteci, pedagog, fikir adamı İsmail Gaspıralı’nın yanına giderek bir müddet onun yanında kalır ve Tercüman gazetesinde çalışmaya başlar, N(un). Y(a). imzasıyla çeşitli yazılar yayımlar. Kırım’da bulunduğu yıllarda gazetecilik çalışmalarının yanı sıra edebî – kültürel faaliyetlere de katılmıştır. Azerbaycan’ın tiyatro yazarlarından Abdürrahim Hakverdili’nin Dağılan Tifak adlı dramında Necef Bey rolünü oynamıştır.</p><p> Nesip Yusufbeyli, Tercüman’da çeşitli yazılar yazmanın dışında İsmail Bey’in kızı Şefika Gaspıralı’yla beraber yayımladığı Alem-i Nisvan dergisinde de birçok makaleye imza atmıştır. Ayrıca 1906’da yayımlanan Viborg Beyannamesinin basılması da Nesip Bey tarafından gerçekleştirilmiştir. 1909’da İsmail Bey, Türkiye’ye geldiğinde Nesip Bey’i de yanında getirmiş ve Yusufbeyli, dönemin Osmanlı aydınlarıyla da ilişki kurmuştur. Tercüman’da N. Y. imzalı yazıları matbuat, dil tartışmaları, eğitim, siyasi yazılar, edebî eleştiri yazıları olarak tasnif edebiliriz.</p><p> Tercüman gazetesinin tam koleksiyonu sadece bölümümüzde bulunmaktadır. Proje kapsamında, Tercüman’daki “N. Y.” imzalı altmış yedi yazı matbuat, dil tartışmaları, eğitim, siyasi yazılar ve edebî eleştiri yazıları olarak tasnif edilecektir. Tasnif edilen yazılar, Arap harflerinden Latin harflerine aktarılacak ve yazıların değerlendirmesi yazılacaktır. Latin harflerine aktarılacak altmış sekiz yazı ve yazılar üzerine yapılacak değerlendirmeler tamamlandığında Ege Üniversitesi Yayınlarında kitap olarak yayımlanması planlanmaktadır.</p><p> Yusufbeyli’nin yazıları bütünüyle yayımlanmadığı ve değerlendirilmediği için özgün değerini korumaktadır. Bu projenin Türkiye – Azerbaycan siyasî, kültürel ve edebî ilişkilerine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.</p><p> </p>