Eski Smyrna’da Bir Kamusal Mimari Örneği: Büyük Yapı
Proje no. 32212 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2024
Özet
<p>Batı Anadolu, pek çok uygarlığa ev sahipliği yapmış olan bir bölgedir. Antik Dönem’de İonia Bölgesi olarak bilinen bu bölgede Herodotos’un saydığı 12 İon kenti bulunmaktadır. 13. İon kenti olarak birliğe sonradan katılan Smyrna, Tunç Çağı’ndan Klasik Dönem sonuna kadar devam eden kesintisiz yerleşim tabakalarıyla oldukça önemli bir kent olarak dikkat çekmektedir.</p><p>Smyrna’nın ilk dönem kazı çalışmaları, 1948-1951 yılları arasında Ord. Prof. Dr. E. Akurgal ve Prof. Dr. J. Cook tarafından gerçekleştirilmiştir. 1967 yılında Ord. Prof. Dr. Ekrem Akurgal Smyrna’da ikinci dönem kazılarına başlamış ve bu kazılar 1992 yılına kadar devam etmiştir. Üçüncü dönem kazı çalışmaları 1993 yılında Prof. Dr. Meral Akurgal’ın bilimsel başkanlığında başlamıştır. Eski Smyrna (Bayraklı) antik kentinin üçüncü dönemini oluşturan bu kazı çalışmaları 2013 yılına kadar sürmüştür. Dördüncü dönem kazı çalışmaları ise 2014 yılından itibaren Ege Üniversitesi adına Prof. Dr. Cumhur Tanrıver tarafından yürütülmeye başlanmış ve halen devam etmektedir. </p><p>Yüksek lisans tez projesinin konusunu oluşturan “Büyük Yapı” kentin güneydoğusunda ve kenti doğudan çevreleyen surun hemen batı bölümünde yer almaktadır. Bu alandaki çalışmalar 2018 yılında başlamıştır. Kazı çalışmaları bu yapının ilk evrede dört odaya sahip olduğunu, daha sonra kuzey ve güneyinde yeni eklemelerin yapıldığını göstermiştir. İlk evrede 4 odalı olduğu düşünülen yapının 3 odası kuzeyde bulunmakta ve birbirinden ortak duvar aracılığıyla ayrılmaktadır. Güneydoğuda alan yer ve girişi batıda bulunan dördüncü odanın kireç tabanlı olarak yapılmış olması, bu odayı Smyrna’nın bugüne kadar ortaya çıkartılan tek örneğini bize sunması nedeniyle önemlidir. 2023 yılında yapılan kazı çalışmalarında kireç tabanlı odanın batısındaki alanda çalışılmış ve bu alanda da birbirine bağlı dört oda ortaya çıkarılmıştır. Söz konusu odalar yapının diğer odalarına nazaran daha küçük boyutta olup bir koridor yardımıyla birbirinden ayrıldığı tespit edilmiştir. Yapının odaları kentteki Klasik Dönem’e tarihlendirilen diğer evlerin odaları ile karşılaştırıldığında daha büyük boyutlara sahip olduğu görülmektedir. Bu sebeplerden dolayı bu yapının bir konut olmaktan öte daha özel yani kamusal nitelikli bir yapı olduğu düşünülmektedir.</p><p>Eski Smyrna (Bayraklı) höyüğünün güneybatısında ilk kez 2018 yılında çalışılmaya başlanan alanda ortaya çıkartılan ve “Büyük Yapı” adı verilen yapı, mimarisi ve buluntularıyla kapsamlı bir şekilde tarafımca ilk kez çalışılacaktır. Konu tez çalışması olarak ilk kez yayınlanacak olup yüksek lisans tez projesi kapsamında da literatüre kazandırılacaktır. </p><p>Projenin başlangıç aşamasında öncelikle modern ve antik kaynaklar incelenecek, literatür taraması yapılacaktır. Ardından, kazı çalışmalarında ele geçen buluntuların fotoğrafları çekilecek, çizimleri yapılacak ve tarihlendirmek için elde edilen kaynaklar ile karşılaştırılacaktır. Yapının mimari çizimleri yapılacak ve 3 boyutlu çizim tekniğiyle (LİDAR) yapı ayağa kaldırılacaktır. Proje sonucunda işlevi net olarak bilinmeyen söz konusu yapının ne amaçla kullanılmış olduğu tespit edilmeye çalışılacak, Yapının odalarının mimarisi ve odaların içinden ele geçen küçük buluntular yardımıyla hangi tarihte inşa edildiği ve hangi tarihler arasında kullanıldığı çözümlenmeye çalışılacaktır. </p><p>Elde edilen veriler doğrultusunda yüksek lisans tez projesinin birinci bölümünde Batı Anadolu’nun ve Smyrna kentinin kazı çalışmaları, tarihi, siyasi ve sosyal olaylarından bahsedilecektir. İkinci bölümünde yapının bölümleri, bu bölümlerin mimarisi, içerisinden ele geçen buluntular ile birlikte değerlendirilecektir. Üçüncü bölümde ise Batı Anadolu’daki diğer kentlerde bulunan benzer yapılar ile bir karşılaştırma yapılacak, sonrasında tüm verilerden yola çıkılarak bir değerlendirme bölümü yazılacaktır. Son olarak bu elde edilen ve değerlendirilen veriler ile bir sonuç bölümü yazılacaktır.</p><p><br></p>