Türkiye’de Yetiştiriciliği Yapılan Büyük Baş Hayvanlarda ACE-2 Reseptör Varyasyonlarının Araştırılması ve COVİD-19’u Bulaştırıcılıkları Açısından SARS-CoV-2 ile Etkileşiminin İncelenmesi
Proje no. 28511 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2023
Özet
<p>SARS-CoV-2'nin insan dışında etkileşim içerisinde olabileceği konaklar (koyun, keçi, sığır, kedi ve köpek gibi) uluslararası bilim camiasının büyük ilgi gösterdiği konular arasındadır. Proje yürütücüsü tarafından koyun ve keçilerin SARS-CoV-2 açısından önemini araştırmak için sunulan proje <strong>TÜBİTAK 1001 programı kapsamında değerlendirilerek kabul edilmiştir</strong>. Bununla birlikte büyük baş hayvanlar bütçe sınırlaması sebebiyle projeye dahil edilememiştir. Bu projede ise Türkiye’de temsiliyet oranı yüksek olan 2 farklı sığır ırkından (Bozırk n:40, Siyah Alaca n:40) ve mandalardan (Anadolu mandası n:40) RNA izolasyonu sonrası cDNA’ların oluşturularak ACE2 geni sekanslanması, 2) sekans veri analizi ile protein üzerindeki değişimlerin saptanması, 3) varyasyonların Wuhan, İngiltere, Delta ve Omicron varyantlarının spike proteini ile olan bağlanma afinitelerinin ileri biyoinformatik yaklaşımlar ile ortaya çıkarılması, 4) oldukça bulaşıcı bir varyant olarak bildirilen Omicron varyantı ile sığır ACE2 varyantları arasında biyoinformatik olarak elde edilen güçlü ve düşük afinite/etkileşim sonuçlarının <em>in vitro</em> test edilmesi, 5) hayvanlardan toplanan sürüntü örneklerinde SARS-CoV-2 RNA’sının araştırılması, ve 6) serum örneklerinde ise anti-SARS-CoV-2 IgG antikorlarının araştırılması amaçlanmıştır.</p><p>Sonuç olarak;</p><p>1) Dünyada ilk kez sığırlarda ve mandalarda ırk bazında ACE2 reseptör varyasyonları ortaya konulacaktır.</p><p>2) ACE2 reseptör varyantlarının SARS-CoV-2 varyantları ile bağlanma afiniteleri ortaya çıkarılacaktır.</p><p>3) Sığırlarda SARS-CoV-2 RNA pozitifliği ve SARS-CoV-2 seroprevalansı oranları belirlenecektir.</p><p>Tüm bu bulgular değerlendirildiğinde tek sağlık konsepti altında SARS-CoV-2 için konak/rezervuar olabilme potansiyeli olan büyük baş hayvanlar ırk düzeyinde belirlenecektir. Bu sayede COVID-19’un uzun yıllar önemini koruması beklendiğinden belirli ırkların (her bir tür içerisinde) salgın döneminde izole edilmesi veya üretiminin kısıtlanması yanında belirli ırklarında üretiminin arttırılması için salgın koşullarına yardımcı bir üretim platformu/modeli ilk kez geliştirilecektir. Bu platform ayrıca önümüzdeki 50 yılda dünyamızda besine ulaşımın risk altında olacağı beklentisinin azalmasına da katkı yapacaktır.</p>