TÜP DOKUMA PREFORM İLE TAKVİYELENDİRİLMİŞ KOMPOZİT BORU GELİŞTİRİLMESİ
Proje no. 1277 · Durum: Kapanmış · 2018
Özet
Fonksiyonel özellikleri ve teknik performansları için üretilen tekstil malzemelere ve ürünlere teknik tekstiller adı verilir. Türkiye Cumhuriyeti Ekonomi Bakanlığı’nın 2014 yılında yayınladığı Teknik Tekstil Sektör raporuna göre 2012 yılında teknik tekstil ihracatında Çin birinci sırayı almıştır. Çin’in 2012 yılında dünya teknik tekstil ihracatındaki payı %23,5 iken, bu pay Türkiye için yalnızca %1,4 olmuştur. Türkiye’deki teknik tekstil üretimi her yıl giderek artsa da halen üretilen ürün yelpazesi sınırlıdır. Ülkemizin teknik tekstil üretiminde en güçlü olduğu ürün grubu emdirilmiş dokunmamış mensucat, bir başka deyişle dokusuz yüzeyler grubudur. Sektör ihracatımızda belli ürün grupları üzerinde bir yoğunlaşma göze çarpmaktadır. Sektörde rekabetçiliğin korunabilmesini ve artırılabilmesi için ürün farklılaştırması önem arz etmektedir. Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracat Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan tekstille ilgili ihracat stratejisinde de genel amaç “katma değeri yüksek, tasarım ve teknoloji odaklı üretim yaparak, sürdürülebilir ihracat artışını ve rekabetçiliğini sağlamış lider ülke olmak” şeklinde belirlenmiştir. Teknik tekstillerin bu derece önem arz etmesinin nedeni bu amaçla örtüşmektedir. Teknik tekstillerin katma değeri konvansiyonel hazır giyim ürünlerinden çok daha fazladır ve dolayısıyla ülke ekonomisine getirisi ve yıllar içinde sürdürülebilirliği aşikârdır. Başlangıçta urgan, halat, çuval, yelken bezi, keçe gibi kısıtlı miktar ve kullanım yeri olan teknik tekstillerin kullanım alanları, bugün, tarımdan inşaata, taşıt ve taşıma araçlarından savunma sanayine ve sağlık sektörüne kadar geniş bir alana yayılmaktadır. Öte yandan, tekstil elyaf ve malzemelerini diğer malzemelerle, özellikle polimerlerle karıştırarak oluşturulan bileşik malzemelerin bir başka deyişle kompozit malzemelerin önemi de giderek artmaktadır. Kompozit malzemeler, teknik tekstillerin takviye elemanı olarak kullanıldığı alanlardan biridir. Tekstil takviyeli kompozitler, tekstil takviyeleri ile birleştirici bir matriks elemanından meydana gelmektedirler. Bu durum yük uygulamalarından birçok endüstriyel sektöre kadar çok geniş bir materyal ailesini tanımlamaktadır ve aslında tekstil takviyeli kompozitler 1970’lerden beri mühendislik uygulamalarında kullanılmaktadır [3]. Tekstil takviyelerinin kullanıldığı alanlardan bir tanesi olan kompozit borular, havacılık, otomotiv, altyapı, basınç tankları, petrol ve doğal gaz endüstrisi gibi birçok mühendislik uygulamasında yaygın olarak kullanılmaktadır. Literatürde tekstil takviyeli kompozit borular üzerine yapılan çalışmalar incelendiğinde, bunların daha çok, piyasada da çok yaygın olarak kullanılan filament sarma yöntemine odaklandığı görülmektedir. Ancak filament sarma yöntemin bazı dezavantajları bulunmaktadır ve bu dezavantajlar proje raporu içerisinde ayrıntılandırılmıştır. Bu projede, filament sarma yöntemiyle elde edilen kompozit borulardan daha üstün performans özelliği sergilemesi beklenen tüp dokuma preform takviyeli kompozit borular geliştirilmiştir. Elde edilen kompozit borular, geleneksel filament sarma yöntemiyle elde edilmiş aynı çapta kompozit borular ile eksenel ve enine bası özellikleri açısından karşılaştırılmıştır. Geliştirilen yeni borunun geleneksel filament sarma borulara göre avantaj ve dezavantajları değerlendirilmiştir.