Ege Bölgesi'nde Yayılış Gösteren Galanthus elwesii ve Endemik Galanthus trojanus Endofitlerinin İzolasyonu, Tanımlanması ve Asetilkolinesteraz İnhibisyon Aktivitelerinin Araştırılması
Proje no. 22795 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2021
Özet
Amaryllidaceae familyası bitkileri içerdikleri alkaloidler sayesinde yüzyıllardır medikal amaçlı kullanılmaktadır. Amaryllidaceae alkaloidleri pek çok medikal etkiye sahip olmakla birlikte, asetilkolinesteraz (AChE) inhibisyon aktiviteleri sayesinde günümüzde Alzheimer hastalığının (AH) tedavisinde kullanılan en etkili ilaçlardır. Son yıllarda bitki ve endofitleri arasındaki biyosentez yol izlerinin paylaşıldığının anlaşılmasıyla, yeni metabolit arayışları endofitik mikroorganizmalara yönelmiştir. Bu kapsamda yapılan literatür araştırmalarında AChE inhibisyon aktivitesine sahip bitkilerin, endofitlerinin de AChE inhibisyon aktivitesi olduğu görülmüştür. Bu nedenle, önerilen projede biyoaktif alkaloidler bakımından zengin ve AH tedavisinde kullanılan galantamini üreten Amaryllidaceae üyelerinden ve Türkiye’de Batı ve Güney Anadolu'da yayılış gösteren Galanthus elwesii Hook. f. ve Türkiye endemik türlerinden, Balıkesir, Çanakkale'de yayılış gösteren Galanthus trojanus A.P. Davis & N. Özhatay endofitleri AChE inhibitör aktiviteleri bakımından araştırılmak üzere seçilmiştir. Proje kapsamında Ege bölgesinden G. elwesii, Marmara bölgesinden G. trojanus bitkileri toplanacak ve yüzey sterilizasyonu yapılacaktır. Bitkilerin iç dokularından kesitler alınarak endofit izolasyonu amacıyla ilgili besiyerlerine aktarılacaktır. İzole edilen mikroorganizmalar saflaştırılacak ve polifazik yaklaşımla tanımlanacaktır. Endofitlerin fermantasyonu yapıldıktan sonra, alkaloid metabolitlerinin ekstraksiyonu sıvı-sıvı ekstraksiyonu ile gerçekleştirilecektir. Elde edilen ekstraktların AChEI aktivitesi, modifiye Ellman metodu ile tayin edilecek, AChEI aktivitesi gösteren ekstraktlardaki aktif bileşikler AChE temelli ince tabaka kromatografisi (İTK)-otografi yöntemi ile belirlenecektir.<br /> Sonuçta Türkiye biyoçeşitliliğinin önemli bir parçası olan G. elwesii ve endemik G. trojanus bitkilerinin endofitleri ilk defa tanımlanarak literatüre kazandırılacak ve endofit izolatların AChE inhibisyon aktiviteleri belirlenecektir. İnhibitör aktivite gösteren suşların saptanması durumunda ise ileri projelerle aktif bileşiklerin molekül yapılarının tanımlanarak Galantamin benzeri/türevi moleküllerin eldesi için büyük bir potansiyel açığa çıkartılmış olacaktır.