Scabiosa pseudograminifolia bitki türü üzerinde fitokimyasal ve yarısentetik çalışmalar
Proje no. 22215 · Durum: Kapanmış · 2020
Özet
Doğal bileşikler canlı organizmalardan elde edilen tüm materyallere verilen genel isimdir ve birçok ilacın geliştirilmesinde ilham kaynağı olmuşlardır. Günümüzde drogların %80’nini doğal bileşikler veya onların semi-sentez sonucu elde edilen türevleri oluşturmaktadır. Bu bileşikler; çağımızın büyük problemi olan kanser, dejeneratif hastalıklar, HIV / AIDS ve diyabet gibi birçok küresel sağlık sorununa çözüm olmuşlardır. Ülkemiz bitki florasının zenginliği düşünüldüğünde, kendi drog kaynaklarımızı oluşturarak halk sağlığını korumak ve ekonomiye katkı sağlamak amacıyla bu tip çalışmalar önemlidir. Bu bilgiler ışığında tez konusu olarak saponinlerce zengin olduğu bilinen Caprifoliaceae ailesinden endemik Scabiosa pseudograminifolia bitki türü üzerinde ilk kez detaylı izolasyon ve yapı tayini çalışmaları yapılacaktır. Scabiosa cinsi 62 türüyle Caprifoliaceae ailesinde geniş bir yer kaplar. Bu türün biyolojik aktif bileşiklerce zenginliği geleneksel ilaç olarak geniş kullanımının olmasıyla da anlaşılabilir. Çalışmamızda kullanılacak olan Scabiosa pseudograminifolia bitkisi üzerinde yapılacak kromatografik çalışmalar (VLC, CC, MPLC, HPLC vb.) sonucunda doğal bileşikler özellikle saponinler izole edilip, saflandırılacaktır. Ardından yapılacak ileri spektroskopik tekniklerle (1-2 boyutlu NMR, HRMS) bileşiklerin yapıları kesinleştirilecektir. Projemizin ikinci aşamasında; yapılan ön çalışmalar ile belirlediğimiz izole edilen bileşiklerden major olan oleanoik asit üzerinde semi sentetik çalışmalar yapılması planlanmıştır. Doğal bileşikler üzerinde, madde miktarı azlığı ve saf maddenin elde ediliş yönteminin genellikle zaman alıcı ve zahmetli olmasından dolayı semi-sentez uygulamaları yapmak zordur. Fakat bu bitkide saf maddenin eldesinin kolaylığı, miktarca fazla olması ve arttırılabilir olması bu bileşik ve diğer olası major bileşikler üzerinde semisentez uygulamalarının yapılabilirliğinin önünü açmıştır. Bu çalışmalar ile birlikte yapılacak uygulamalarla bileşiğin aktivitesi arttırmak mümkün olabilecek, ayrıca yapılan aktivite kıyaslamalarıyla yapı- aktivite ilişkisi ortaya konabilecektir.