1,10-FENANTROLİN İSKELETİ İÇEREN MONO VEBİMETALİK KOMPLEKSLERİN SENTEZİ, KATALİTİK ÖZELLİKLERİNİN İNCELENMESİ
Proje no. 518 · Durum: Kapanmış · 2018
Özet
Bu tez iki dişli ligant görevi yapan 1,10-fenantrolinden türeyen rutenyum ve iridyum kompleksleri ile ilgilidir. 1,10-Fenantrolin ve türevleri, polipiridil metal komplekslerinin sentezinde önemli bir rol oynayan şelat yapıcı ligandlardır. 1,10-Fenantrolin ligandı ve türevlerinin metal-şelat özelliklerinden bioorganik araştırmalarda, analitik kimyada ve preparatif koordinasyon kimyasında yararlanılmaktadır. Bu çalışmada asıl amaç 1,10-Fenantrolin ve imidozolyum tuzu içeren bileşikler, onların mono ve bimetalik komplekslerin sentezlenmesi, katalitik etkilerinin araştırılması ve geliştirilmesidir. Tez üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 1,10-fenantrolin esaslı bileşiklerin özelliklerinden, rutenyum ve iridyum kimyasının literatürdeki yerinden bahsedilmiştir. İkinci bölümde deneysel çalışmalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde ise, sentezlenen komplekslerin karakterizasyonu ve katalitik özellikleri gösterilmiştir. İlk olarak fenantrolinden başlayarak 1,10-fenanrolin-5,6-dion, devamında halka kapatma reaksiyonu ile oluşan benzimidazol türevi 1H-imidazo- [4,5-f][1,10]-fenantrolin ve bu ligantın bazik ortamda bütil, oktil, dodesil halojenür ile etkileştirilmesi sonucu mono sübstitüye benzimidazol türevi 1-alkil-1H-imidazo-[4,5-f][1,10]-fenantrolin, son olarak farklı alkil halojenürle yüksek sıcaklıkta etkileştirilerek simetrik ve asimetrik 1,3-dialkil-[4,5-f]-1,10-fenantrolin imidazolyum halojenür sentezlendi. Elde edilen ligantlar [Ru(p-simen)Cl2]2 veya [IrCl2Cp*]2 ile etkileştirilerek katyonik Ru ve Ir kompleksleri elde edidi. Sentez basamakları aşağıdaki şemada özetlenmiştir. Sentezlenen tuzların, mono- ve bimetalik komplekslerinin yapıları spektroskopik metodlarla aydınlatıldı. Hazırlanan simetrik ve asimetrik komplekslerin katalitik özellikleri asetofenonun asimetrik transfer hidrojenasyon tepkimesinde araştırıldı. Monometalik komplekslerin (5a-e ve 6a-e) katalitik özellikleri karşılaştırıldığında en aktif kompleksin 6a olduğu bulundu. Homobimetalik asimetrik Ir kompleksi (7a) ise katalitik aktivite olarak en yüksek sonucu verdi.