VERGİLERİN EKONOMİK ETKİSİ VE TÜRKİYEDE VERGİ REFORMLARI
Proje no. 803 · Durum: Kapanmış · 2015
Özet
Vergi politikaları, mali hedeflerine ek olarak devlet tarafından GSYH’yı, istihdamı, yatırımı, tasarrufu arttırmak ve gelir dağılımını düzenlemek gibi iktisat politikası hedeflerine de katkıda bulunabilir. Bu bağlamda, mali ve iktisat politikası hedeflerine ulaşan optimal bir vergi sistemine sahip olabilmek için vergilerin ekonomik etkilerinin bilinmesi önemlidir. Bu çalışmada dolaylı ve dolaysız vergiler ayrımında vergilerin makro ekonomik etkileri teorik ve ampirik zeminde araştırılmıştır. Literatüre paralel olarak devlet harcamalarının makro ekonomik etkileri de analiz edilmiştir. Çalışmada devlet harcamalarının, dolaylı ve dolaysız vergilerin makro ekonomik etkileri eşbütünleşme, vektör hata düzeltme modeli ve vektör otoregresyon modeli yardımıyla Türkiye için 1994:1 – 2018:3 çeyreklik verileri kullanılarak analiz edilmiştir. Sonuçlara göre (istatistiksel olarak zayıf da olsa) literatür ile çelişmesine rağmen dolaylı vergilerdeki artışın GSYH ve hane halkı harcamasında artışa neden olduğunu ima eden bulguya rastlanmıştır. Beklenilen şekilde, dolaylı vergilerdeki artış yatırımları arttırmaktadır. Dolaysız vergilerdeki artış ise ihracatı arttırırken, dolaylı vergileri arttırmak net ihracatta düşüşe neden olmaktadır. Diğer taraftan sonuçlar devlet harcamasındaki yükselişlerin Türkiye ekonomisinde incelen dönem için GSYH’yı, hane halkı tüketimini ve yatırımları uyardığını göstermektedir. Dolayısıyla bu bulguların Keynesyen yaklaşımın lehine olduğu söylenebilir.