Popülasyondaki Nadir Tanılı Periferik Vestibüler Hastalıkların Tanısında İleri Düzey Vestibüler Tanı Sisteminin Diagnostik Rolü
Proje no. 25240 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2022
Özet
<p>Baş dönmesi ve dengesizlik hem acil tıpta hem de akut olmayan ayaktan poliklinik başvurularında oldukça sık görülen şikayetlerdendir ve poliklinikler arasındaki konsültasyonların %1-2'sini oluşturur. Genel popülasyonun ise yaklaşık %20 ile %30'u vertigodan etkilenir. Literatürde vertigo ve denge sorunlarıyla ilgili çalışmalar, büyük ölçüde anketlere ve anket araçlarına dayansa da özellikle son 10 yılda geliştirilen dijital tanısal cihazlar ile hem periferik hem de santral vertigo patolojilerinin tanı skalası oldukça genişlemiştir. Vestibüler sistem patolojilerinin gelişmiş objektif analizi sayesinde geçmişte yanlış tanıların konulduğu ve dolayısı ile yanlış tedavi seçenekleri uygulandığı görülmüştür. Geleneksel fizik muayene ve tanısal araçlar ile, tanısı oldukça zor konabilen kronik periferik vestibüler patolojiler, ileri düzey güncel objektif metodlar ile tanı alabilmektedir, ancak tanısal algoritmalar üzerine halen bir konsensus sağlanmamıştır ve sanal vestibüler rehabilitasyon programlarının bu patolojilerin tedavisindeki etkinliği netleşmemiştir. Bununla birlikte, objektif dijital tanısal testlerin kullanımı ile geniş hasta serilerinde yürütülen kronik vestibüler patolojilerin bu ileri düzey objektif tanısal araçlardaki patognomik bulgularını ve güncel vestibüler rehabilitasyon tedavilerine alınan yanıtları inceleyen araştırmalar tüm dünyada oldukça sınırlı sayıdadır. Unilateral ve bilateral kronik vestibüler disfonksiyon tanısında eskiden sadece semptom sorgulamaları yer alırken, günümüzde vestibülo-oküler refleks arkını analiz eden objektif tanısal testler giderek daha çok yer bulmaktadır. Vestibüler kompanzasyon sürecini optimize eden vestibüler rehabilitasyon ise, hızla gelişen bu objektif vestibüler analiz teknikleri ile paralel olarak son yıllarda süratle gelişmektedir. Konvansiyonel vestibüler rehabilitasyon mekanizmalarının anlaşılmasını takiben sanal gerçeklik simülasyonunun adapte edildiği vestibüler tanısal analiz modelleri bu süreçte en son geliştirilmiş ve üzerinde oldukça sınırlı çalışmalar yapılabilmiş yeni bir alandır. Güncel objektif vestibüler tanı ve takip araçlarının geleneksel fizik muayene yöntemleri ile kombine kullanımı, kronik periferik vertigo hastalarında birinci ve ikinci basamakta çoğunlukla atlanan zor tanıların konulmasını, doğru tedavi modellerini seçilmesini sağlamaktadır. Bununla paralel olarak sanal gerçeklik vestibüler rehabilitasyon uygulamalarının tanısal süreçlere dahil edilmesinin bu hastalıklara doğru tanıların konması açısından etkili olabileceği öngörülmektedir. Baş dönmesi semptomu periferik vertigo sebepleri içerisinde çoğu zaman ciddi farklılıklar göstermemekte olup, detaylı bir anamnez ve muayene ile bile kimi zaman ayırıcı tanıya gidilememektedir. Hastalıklar birbiri içerisine geçmiş, kimi zaman overlap sendromları şeklinde görülebilmektedir. Aynı hastada birden çok hastalık tablosunun farklı paternleri görülebileceği gibi, kimi zaman hastalıklar atipik şekilde de görülebilmektedir. Bu hastalıklar esnasında belirtilen baş dönmesi şikâyeti etmenleri arasında ayırıcı tanıya gitmek için kimi zaman konvansiyonel testler yeterli olmamaktadır ve ayırıcı tanı yapmak güçleşmektedir. Bu gerekçeler ile bu proje kapsamında yürütülecek geniş hasta serilerine sahip olacak çalışmalarda tanısı zor konulan ve etkili tedavi alamayan kronik periferik vertigo hastalıklarının tanısında ileri düzey objektif tanısal testlerin rolü ve bu testlerdeki patognomik bulguların saptanması ve bu doğrultuda sensitivite ve spesifitesi yüksek tanı algoritmalarının geliştirilmesi amaçlanmaktadır.</p>