ANTİVİRAL ETKİLİ FORMÜLASYONLARIN HAZIRLANMASI VE KARAKTERİZASYONU
Proje no. 284 · Durum: Kapanmış · 2017
Özet
Uçuk gibi diğer deri enfeksiyonlarının tedavisi için ilaç, o bölgede etki süresince kalabilmelidir. Filmler aktif maddelerin ilgili dokuya iletilmesini sağlayan ve deriye yapışarak etki süresince kalabilen ince, şeffaf ilaç taşıyıcı sistemlerdir. Şeffaf yapısı ise hasta tedavi uyuncu yönünden önem arz etmektedir. Sekiz ayrı türü olan herpes virüsünün sebep olduğu deri hastalıkları, en yaygın görülen viral enfeksiyonlardır. Her herpes türü farklı enfeksiyonlara neden olmaktadır. Bunlardan klinik olarak en sık üç tipine rastlanılır. Herpes Simplex-1 (HSV-1), ağız ve burun bölgesinin cilt ve mukozalarında gözlenen uçuk denilen bulaşıcı hastalığı oluştururken; Herpes Simplex-2 (HSV-2) genital bölgelere yerleşmekte ve Herpes Simplex-3 (HSV-3) ise sinir hücrelerinde yer edinerek Zona denilen hastalığı oluşturmaktadır. Viral hastalıklar oral, topikal ve paranteral antiviral ilaçlar ile tedavi edilmektedir. Bu ilaçlar virüslerin yayılmasını engellemede görev alarak tedaviyi sağlarlar. HSV-1’in neden olduğu uçuk ise daha çok oral ve topikal ilaçlarla tedavi edilmektedir. Bitkisel kaynaklı olan ursolik asit antimikrobiyal, antioksidan, antitümör ve antiviral etkiye sahiptir. Antiviral özelliğinden dolayı uçuk tedavisi için topikal formülasyonlar tasarlamak amacıyla kullanılmıştır. Konvansiyonel formülasyonlara oranla optimum etkinin elde edilebileceği ve hasta konforunun ve tedavi uyuncunun göz önünde bulundurulabileceği film formülasyonlarının tasarlanması planlanmıştır. Bu doğrultudan yola çıkarak tez çalışmamızda etken madde ve formülasyon bileşenlerinde kullanılacak tüm polimerlerin FTIR analizi yapılarak bunların yapıları hakkında bilgi elde edilmiştir. Her polimer uygun çözücü ortamda çözündürülerek, gliserin veya propilen glikol gibi farklı plastikleştirici ajan ilavesi ile etkin madde içermeyen jel ve film formülasyonlar geliştirilmiştir. Hazırlanan jel formülasyonların karakterizasyon çalışmaları (pH, mekanik özellik, reolojik özellik, mukoadezyon), yapılmıştır. Optimize edilen jel folmulasyonlardan (G1,G2,G3,G4,G5,G6,G7 ve G8) Çözücü Dökme (Film Casting) Yöntemi ile film formülasyonlar oluşturulmuştur. Elde edilen filmlerin (F1,F2,F3,F4,F5,F6,F7 ve F8) makroskobik, kalınlık, ağırlık, katlama direnci, pH, nem miktar tayini, dağılma süresi, mukoadezyon, kırılabilirlik, FTIR analizi, Atomik Kuvvet Mikroskobu (AFM) ile topografik değerlendirme, stabilite tayini, antioksidan aktivite, sitotoksisite çalışmaları ve antimikrobiyal etki çalışmaları yapılmıştır. Optimum formülasyon olarak pullulan ve sodyum alginat polimeri ile hazırlanan filmler (F4 ve F8) seçilmiştir. Literatür bilgilerine dayanarak belirlenen bu formülasyonlara % 0.06 oranında ursolik asit ilave edilmiş ve böylece çalışmamızın ideal formülasyonları (F4* ve F8*) oluşturulmuştur. Ursolik asit içeren jel ve film formülasyonlarında karakterizasyon çalışmaları yapılmıştır. Bu tez çalışmasının sonucunda krem ve pomad gibi topikal preparatların yerine kullanılabilecek bitkisel kökenli ursolik asit etken maddesi içeren film formülasyonlar ile uçuk tedavisinde antiviral ve antioksidan etkili yenilikçi bir tedavi alternatifi geliştirilmiştir. Anahtar Kelimeler; Ursolik asit; film formülasyonu; antiviral; antioksidan aktivite; sitotoksik etki; HSV-1