Asbestli Söküm İşlerinde Asbest Maruziyetinin İş Sağlığı ve Güvenliği Yönünden Değerlendirilmesi
Proje no. 20481 · Durum: Kapanmış · 2019
Özet
Asbest, doğal yollarla oluşmuş lifsi yapısı olan, ısıya ve kimyasallara karşı direnci ile yüzyıllardır dünyada farklı alanlarda kullanılmış bir mineraldir. Yıllarca “Sihirli Mineral” olarak adlandırılan asbest, son Yüzyılda “Zehirli Mineral” olarak gündeme gelmiş ve solunum yolu rahatsızlıklarına ve kanserlere neden olduğu için dünyada ve ülkemizde yasaklanmıştır. Halen kırsalda doğal kayaçlar içinde bulunması nedeniyle çevresel maruziyete neden olan asbest, halk arasındaki adıyla amyant, pek çok ürünün içinde kullanılmaktadır. Asbest, Ülkemizde 20.Yüzyılın ikinci kısmında yapılarda yoğun olarak kullanılmıştır. Son yıllarda önce Gemi Geri Dönüşüm Sektöründe, sonrasında ise kentsel dönüşüm faaliyetlerinin başlamasıyla kontrolsüz bina yıkımları, asbest konusunu gündeme getirmiştir. Bu tezin amacı eski binalarda asbest kullanıldığını ve bina yıkım ve tadilat işlerinin hem çalışanlar hem de yaşayanlar için büyük tehlike olduğunu ortaya koymak, binalarda asbestli olduğu tespit edilen malzemelerin söküm ve yıkımlarının güvenli gerçekleşmesi için izlenecek yollar hakkında öneriler sunmaktır. Bu amaçla çeşitli yıkım alanlarından alınan numuneler, asbest varlığı tespit edilmek üzere farklı metotlarla incelenmiş ve asbestli söküm işi için risk değerlendirmesi yapılmıştır. Bu analizler, eski binaların yıkım ve söküm işinde çalışanların asbeste maruz kaldıklarını kanıtlamıştır. Tez çalışmasında yer alan dört farklı malzeme için malzeme değerlendirme algoritması hazırlanmış, asbestli her malzeme için risk değerlendirmesi yapılmış ve alınması gereken önlemler belirlenmiştir. Aliağa Gemi Geri Dönüşüm Tesislerinde sökümü yapılan gemilerde asbestli çalışmaların nasıl yapıldığı araştırılmış ve burada yapılan kontrollü ve denetimli asbest söküm işlerine, örnek teşkil etmesi için tez çalışmasında yer verilmiştir. Kentsel dönüşüm, hem yıkım ve söküm işinde çalışanlar için hem de söküm, yıkım alanları çevresinde yaşayanlar için asbest maruziyeti konusunda büyük risk taşımaktadır. Bu çalışma ile asbestli söküm işlerinde asbest maruziyetinin önlenmesi için iş güvenliği yöntemlerinin araştırılmasının yanı sıra, “Asbest Maruziyeti Bilinci” ni arttırmak da hedeflenmiştir. Sonuçlar ve öneriler kısmında; • Asbestli söküm işlerinde asbest maruziyetinin değerlendirilmesi, • Yaşadığımız şehir İzmir dahil, büyük şehirlerde 1970 yılı ve sonrasında yapılan kamu binalarında-üniversite, hastane, okul vb…- “Asbest Envanteri” çalışması yapılması, Bu binalarda yıkım ve tadilat işleri sırasında asbest maruziyetine karşı gerekli önlemlerin alınası, konularının önemi yer almaktadır. Bu çalışma ile aynı zamanda, büyük şehirlerde kentsel dönüşüm nedeniyle karşılaşılabilecek asbest maruziyetinin ortadan kaldırılması için yerel yönetimlerin çalışma yapmaları konusuna da değinilmiştir.