Nikotin Tercih Eden ve Etmeyen Sıçan Soylarında Lokomotor Aktivitenin Araştırılması
Proje no. 22050 · Durum: Kapanmış · 2020
Özet
GİRİŞ ve AMAÇ : Nikotin bağımlılığına yol açan temel yolaklar ile lokomotor aktiviteyi oluşturan mekanizmalar benzerdir. Laboratuvarımızda seçici tohumlama yöntemi ile nikotin tercih eden (T) ve nikotini tercih etmeyen (nT) sıçan soyları oluşturulmuştur. Kronik nikotin uygulaması ile uyarılan lokomotor aktivite, nukleus akumbenste artmış dopamin salgısının davranışsal bir göstergesi olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada amacımız T (nikotin tercih eden) ve nT (nikotin tercih etmeyen) sıçan soylarında, kronik nikotin uygulamasının lokomotor aktivite üzerine etkisinin araştırılmasıdır. YÖNTEM: Tez çalışmasında T, nT ve kontrol sıçanlar, dişi/erkek, nikotin/serum fizyolojik (SF) olmak üzere 12 grup (n=9) Sprague Dawley sıçan kullanılmıştır. Nikotin alan gruplarda subkutan enjeksiyonlar en düşük dozdan başlayıp giderek artan 4 doz şeklinde (0,1 - 0,2 - 0,4 - 0,6 mg/kg/ml serbest baz) ve her doz 14 gün süreyle uygulanmıştır. Her iki haftalık uygulamanın 1., 4., 8. ve 12. günlerinde 60 dakikalık lokomotor aktivite ölçümleri (toplam alınan yol, kafes geçiş sayısı, tekrarlayan hareketler) yapılmış, 10 dakika ve 60 dakika verileri ayrı ayrı değerlendirilmiştir. 0,1 mg/kg/ml’lık nikotin enjeksiyonunun ilk uygulamasının sonuçları akut nikotin etkisini araştırmak için kullanıldığından tek yönlü ve tek değişkenli ANOVA kullanılarak analiz edilmiştir. Kronik nikotin uygulaması verilerinin analizinde ise tekrarlayan ölçümler için ANOVA kullanılmıştır. Analiz sonucu anlamlı çıkan veriler ise post hoc Duncan testi ile değerlendirilmiştir. BULGULAR : 0,1 mg/kg akut nikotin uygulaması, dişilerde daha fazla olmak koşuluyla özellikle ilk 10 dakika da tüm hayvanlarda lokomotor aktivite üzerine depresan etkiler göstermiştir. T soyu bu dozdaki nikotinin lokomosyonu baskılayıcı etkisine en dirençli grup olarak saptanmıştır. 60 dakika verilerinde ise hiç bir grupta anlamlı baskılanma gözlenmemiştir. Kronik uygulamada üç parametrenin (toplam alınan yol, kafes geçiş sayısı, tekrarlayan hareketler) istatistiksel değerlendirmesi paralel olduğu için özette sadece toplam alınan yol sonuçları aktarılmıştır. Uygulanan tüm dozlar (p<0,001) ve her dozun ardışık uygulama günleri (p<0,001) hareketi artırmıştır. Sıçan soylarında nikotin ya da serum fizyolojik alımı farklı etkilere (p<0,001) neden olmuş, farklı nikotin dozlarına (p=0,035) verilen yanıtlar farklılık göstermiştir. Tüm nikotin dozları toplam alınan yolu artırmıştır (p<0,001). Soylar, nikotin dozu ve cinsiyet arasında etkileşim (p=0,022) bulunmuştur. Dişilerde toplam alınan yol miktarı daha fazladır (p=0,025). Cinsiyet farkı kontrol grubu hayvanlarda oldukça belirgin olduğu halde soy gruplarında bu fark ortadan kaybolmuştur. Toplamda nT grubu en az hareket eden grup iken kontroller en hareketli gruptur. Düşük nikotin dozlarına (0,1 - 0,2 mg/kg) en duyarlı olan grup T grubudur (p<0,001). Nikotin dozu ve uygulama süresi arttıkça kontrollerin aldığı yol artmış ve en hareketli grup haline gelmiştir (p<0,001). SONUÇ: Nikotin, tüm dozlarda ve tüm soylarda spontan lokomotor aktiviteyi artırmıştır. Bağımlılığa yatkın soydan gelmek cinsiyet farkını ortadan kaldırır ve düşük doz nikotinin akut etkisine direnç sağlar. Kronik nikotin uygulamasının düşük dozlarına en duyarlı grup bağımlılığa yatkın olan soy sıçanlarıyken, yüksek nikotin dozlarına en duyarlı grup kontrol grubudur. ( Destek : BAP-TTU-2020-22050 Etik onay : HADYEK-2020-025 ) Anahtar Kelimeler : Kronik nikotin uygulaması; Lokomotor aktivite; Nikotin; nT; T