TOXİC İN LİTERATURES İN ENGLİSH(İNGİLİZCE EDEBİYATLARDA TOKSİK)
Proje no. 797 · Durum: Kapanmış · 2018
Özet
“Zehirli” sıfatıyla eş anlamlı olan ve çoğunlukla olumsuz bir bağlamda kullanılan “toksik” kavramı aynı zamanda nahoş duygular uyandıran, zararlı veya kötücül anlamlarına da gelmektedir. Beşeri bilimlerde ve edebiyatta özellikle çevresel konulara olan ilginin artması ile birlikte toksik kavramı dönüşen ve değişen bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu değişim ve dönüşüm sadece bir kuram olarak ekoeleştiri bağlamında değil aynı zamanda edebiyatın özünde de var olan bir değişimdir. Lawrence Buell’in 1998 yılında kaleme aldığı “Toxic Discourses” (“Toksik Söylemler”) başlıklı çalışması özellikle “birçok inzibati bakış açısı tarafından baskı altında olan, irdelenen, çürütülen ve pekiştirilen kirlenmiş bir dünyanın korkusuna” işaret eder. Lakin Buell, aynı zamanda toksikliğin bir söylem olarak nadiren tartışıldığını da belirtmekten çekinmez. Dolayısıyla, Buell’in nihai amacı “gücü endüstriyel bir kültür, kısmen de kökleri derine inen batı düşüncesinden kaynaklanan ve geleneksel bir tema ve öge olarak iç içe geçmiş bir dizi olarak tasavvur edilen toksiliğin ve toksik retoriğin biçimleri, kökenleri, kullanımları ve eleştirel imalarını” tanımlamaktır. Bu proje de benzer nitelikte bir yapıya sahiptir. Toksik kavramının değişen ve dönüşen yapısının İngilizce edebiyatlarda yer alıp yer almadığını, temsillerini, bu temsillerin hangi izlekler ve minvaller ile ilişkilendirildiğini ve ilişkilendirilen konuların toksik kavramını nasıl pekiştirdiğini birçok farklı açıdan incelemeye odaklanan bu çalışma edebiyattaki toksik kavramının doğrudan kullanılmasından mecazî anlamlarına kadar uzanan bir çalışma olarak planlanmıştır. Proje kapsamında yapılan araştırmalar ve çalışmalar sonucu İngilizce edebiyatlar bağlamında şu başlıklar ile çalışmalar üretilmiştir. Prof. Dr. Rezzan Kocaöner Silkü, “Manifestations of the Other as Toxic in the Postcolonial Novel” (“Sömürgecilik Sonrası Romanda Toksik olarak Ötekinin Temsilleri”), Dr. Öğr. Üyesi Önder Çetin, “‘The Roaring Sea’: Symbiotic Relationship between Toxic Culture and Environment in Romesh Gunesekera’s Reef” (“‘Kükreyen Deniz’: Romesh Gunesekera’nın Resif’inde Toksik Kültür ve Çevre arasındaki Sembiyotik İlişki”), Dr. Öğr. Üyesi Funda Civelekoğlu, “Toxic Progress of Human Being” (“İnsanoğlunun Toksik Gelişimi”), Arş. Gör. Dilek Menteşe Kıryaman, “Toxic Consciousness in Ian McEwan’s Solar” (“Ian McEwan’ın Solar adlı Romanında Toksik Bilinç”) ve Arş. Gör. Erkin Kıryaman, “The Toxic Within: The Paradox of Family in The Fifth Child by Doris Lessing” (“İçerdeki Toksik: Doris Lessing’in Beşinci Çocuk adlı Eserinde Aile Paradoksu”) başlıkları ile toksik kavramını farklı eserlerde ve bağlamlarda çeşitli kuramlar aracılığıyla irdelemişlerdir. Anahtar kelimeler: toksik, toksik söylem, İngiliz edebiyatı, çevre, ekoeleştiri, sömürgecilik sonrası roman, aile.