AChE inhibitör etkili bileşikler üzerinde sentez ve biyoaktivite çalışmaları
Proje no. 29581 · Durum: Kapanmış · 2023
Özet
<p>Asetilkolin, periferik ve merkezi sinir sisteminin kolinerjik aktivitesinde ve öğrenmede önemli rolü olan bir nörotransmiterdir. Sinaptik aralıktan salınan asetilkolin, reseptöre bağlanarak kolinerjik iletimi sağlar, daha sonra kolinesteraz enzimleri tarafından kolin ve asetik aside hidroliz olur. Vücudumuzda asetilkolin düzeyinin düşüklüğü sonucunda çeşitli patolojik bozukluklar görülmektedir. Alzheimer hastalığı, myastenia gravis ve glokomda asetilkolin miktarında eksiklik görüldüğünden, bu hastalıklarında azalan asetilkolin düzeyini arttırmak amacıyla günümüzde tedavide asetilkolinesteraz (AChE) inhibitörleri kullanılmaktadır.</p><p>Piyasada farklı kimyasal yapıda santral ve periferik etkili AChE inhibitörleri bulunmaktadır. Bu ilaçlardan</p><p>donepezil, galantamin, rivastigmin Alzheimer hastalığının tedavisinde kullanılmaktadır. Piridostigmin ve neostigmin, katerner amin yapısı taşıyan ilaçlardan olup periferik etkili AChE inhibitörleridir ve myastenia gravis ve glokom tedavisinde kullanılmaktadır. Yapılan moleküler modelleme çalışmalarından, katerner grupların AChE enziminin aktif cebi ile etkileştiği bilinmektedir. Katerner yapılar enzimle iyonik bağ yapma, katyon-π, etkileşimine girme potansiyeli taşımaktadır. Daha önceki çalışmalarımızda katerner amim yapısı taşıyan bileşikler sentezlenmiş ve µM düzeyde AChE’yi inhibe ettiği bulunmuştur.</p><p> </p><p>Mezuniyet projesi kapsamında, asetofenon piridin-3-karbaldehitle Claisen-Schmidt reaksiyonuna tabi tutularak kondensasyon ürünü karbonil yapılı ara ürün elde edilecek ve daha sonra bu ara ürün alkil halojenürle katernize edilerek potansiyel AChE inhibitörü özellikte yeni bir piridinyum türevi final bileşiği sentezlenecektir. Daha sonra bu bileşikler çeşitli saflaştırma yöntemleri kullanarak saflaştırılacaktır. Saf olarak elde edilecek bileşiğin yapısı spektroskopik yöntemlerle (IR, 1H NMR spektroskopisi) aydınlatılacaktır. Yapısı aydınlatılan bileşiğin AChE ve BChE inhibitör aktivitesi modifiye Ellman metoduna göre belirlenecektir. Bileşiğin % inhibisyon değerleri saptanacak ve yüksek aktivite göstermesi durumunda IC50 değeri hesaplanacak ve referans bileşikle etkisi karşılaştırılacaktır. </p>