İnsansız Hava Araçları Takip, İzleme ve Uçuş İzin Sistemlerinin Emniyetli Uçuş Kapsamında Geliştirilmesine Yönelik Bir öneri: İHA Hava Trafik Yönetimi (UAM)
Proje no. 32356 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2024
Özet
<p>İnsansız hava araçları teknolojisinin hızlı biçimde gelişmesi birçok sektör tarafından benimsenerek, kullanım alanları oldukça yaygınlaşmıştır. İHA’lar faklı sektörlerde kullanım alanları keşfedilerek ve gelişerek günlük hayata uyum sağlamıştır. Ancak İHA’ların daha da yaygınlaşmasını engelleyen özellikle de emniyetsiz durumlar oluşturacak hava trafik yönetimi problemleri bulunmaktadır. Sivil ve askeri İHA’lar mevcut durumda ayrılmış (özelleştirilmiş) hava sahalarında kullanılarak faaliyet gösterilmektedir. Fakat gelişen İHA teknolojisi, özellikle de yolcu taşımacılığı ve kargo taşımacılığı kapsamında geliştikçe entegre hava sahası kullanımına ihtiyaç duymaktadır. Özetle, İHA’ların yolcu ve kargo uçakları hava taksi, genel hava araçları, sıcak hava balonları vb. tüm havacılık faaliyetlerinin yapıldığı hava sahalarında kullanılabilmesini sağlayan entegre bir sisteme ihtiyaç duyulmaktadır. Akademik araştırmalar ve hukuki mevzuatlarda bu durum bir ihtiyaç olarak vurgulanmışsa da bu konuya yönelik çözüm önerileri henüz geliştirilememiştir. Bu proje kapsamında mobil aplikasyon aracılığı ile İHA kullanıcılarının uçuş sahası ve irtifası bilgilendirmesi yaparak, uçuş takip, izleme ve uçuş izin sistemi geliştirilmesi, oluşturulacak bu demo uygulamanın elverişliliğinin kontrol edilerek bir sistem önerisi olarak sunulması amaçlanmaktadır. Böylelikle aynı irtifa ve uçuş sahasında eş zamanlı İHA uçuşlarının yapılamaması, notamlanmış veya meteorolojik olarak olumsuz olarak değerlendirilen hava sahasında İHA uçuşlarının yapılamaması sağlanabilecektir. Geliştirilecek bu sistem ile İHA’lar için bir uçuş öncesi ikaz ve uyarı sitemi işletilerek İHA uçuşlarının emniyetinin sağlanması ve aynı zamanda İHA’ların kontrollü olarak entegre hava sahasında faaliyet göstermelerinin bir yolunun ortaya çıkarılması hedeflenmektedir. </p><p>Proje kapsamında yeni bir mobil uygulama yaparak bu uygulamanın tanıtılması ile ilgili zorluklar yerine halihazırda kullanılan Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü tarafından desteklenerek ortaya çıkarılan 28453 sayılı projenin çıktısı olarak oluşturulan Ege İHAport mobil aplikasyonuna bir modül eklenecektir. Bu modülde, mobil uygulamayı kullanan kişilerin uçuş koordinatlarını bölge, alan, yaklaşık konum gibi bilgileri vererek belirtmesi durumunda, ilgili bölge için notam ve meteorolojik bilgi kontrolü yapılarak uçuşa elverişlilik durumu anlık olarak geri bildirilmesi sağlanacaktır. Ayrıca uygulamayı kullanan kişilerin uçuş koordinatlarını bölge, alan, yaklaşık konum gibi bilgileri bir çerçeve şeklinde işaretleyerek belirtmesi, aynı hava sahasında faaliyette olan diğer hava araçlarını özelliklede İHA’ları görebilmeleri sağlanacaktır. Proje kapsamında farklı taşımacılık türleri, farklı İHA kategorileri, ve emniyet durumunu riske atan birçok senaryo denemesi yapılarak kurulan İHA- Hava Trafik Yönetimi Sisteminin (İHA-HTY) işlevselliği araştırılacaktır. Ayrıca literatür ve mevzuat araştırmaları ile İHA-HTY sisteminin uygulanabilirliği tam olarak ortaya çıkarılacaktır. Bu projenin geliştirilen mobil aplikasyon modülünde yapay zekâdan destek alınacak ve sistemin insansız kontrol ile de emniyetsiz durumları önleme potansiyeli ortaya çıkarılacaktır. </p><p> </p>