Toxoplasma gondii’ye karşı GRA1 proteini eksprese eden mRNA aşısının geliştirilmesi ve immunojenisitesinin belirlenmesi
Proje no. 32019 · Durum: Kapanmış · 2024
Özet
<p><em>Toxoplasma gondii,</em> zorunlu hücre içi bir parazit olup insanlar dahil birçok memeli türünü enfekte edebilmektedir. 3 farklı enfektif formu bulunmaktadır: takizoit, bradizoit (doku kisti) ve ookist. Bu enfektif formlar arasında ookistler sadece kesin konak olan kedilerde oluşurken, doku kistleri ve takizoitler kediler yanında insanlarında dahil olduğu diğer tüm ara konaklarda oluşturulabilir. İnsanlara bulaş enfekte kedilerin dışkıları ile kontamine olmuş yiyecek ve su kaynaklarının tüketilmesi ile ya da doku kisti taşıyan etlerin çiğ ya da az pişmiş yenilmesiyle meydana gelir. Sağlıklı insanlarda genellikle herhangi bir semptom göstermezken, immün sistemi baskılanmış olan hastalarda hayatı tehdit eden klinik bulgulara neden olabilmektedir. Ayrıca hamilelik sırasında enfekte olunduğunda düşüklere de neden olabilir. Veterinerlik alanında ise koyun ve keçi gibi çiftlik hayvanlarında düşüklere sebep olarak ciddi ekonomik kayıplara neden olurlar. Tedavide kronik enfeksiyondan sorumlu doku kistlerine karşı etkili bir ilaç olmadığından bu parazit ile mücadelede aşı geliştirilmesi çalışmaları önemlidir. Şu ana kadar markette sadece koyunlara karşı geliştirilmiş olan ToxoVax aşısı bulunmaktadır. Fakat insanlar için geliştirilen herhangi etkili ve güvenilir bir aşı markette bulunmamaktadır. Günümüzde COVID-19 pandemisine karşı kullanılan "mRNA aşı platformu" geniş kitlelere başarıyla uygulanmıştır. Bu başarısı nedeniyle diğer bulaşıcı patojenlere karşı da başarısının hızla test edileceği açıktır. mRNA aşı çalışmalarının başlangıcında aday antijenleri kodlayabilecek "mRNA transkriptlerinin üretilmesi", üretilen mRNA transkriptlerinin "aday antijenleri kodlamadaki performansının belirlenmesi" ve üretilen proteinlerin "immünojenitesinin" ortaya konulması gerekmektedir. Bu bakış açısı ile bu projede T. gondii GRA1 proteinini kodlayan bir mRNA aşısının geliştirilmesi için bir ön çalışma planlanmıştır. GRA1 proteininin aşı hedefi olarak seçilmesinin nedeni, daha önce tamamladığımız çalışmalarda antijenikliği tespit edilmiş bir protein olmasıdır (Döşkaya vd., 2007; Döşkaya vd., 2008; Döşkaya vd., 2014; Gedik vd., 2016; Parmaksız vd., 2022; Kandemir vd., 2023). Bu projede T. gondii GRA1 geni T7 promotor, alfa globin 5’UTR, FI element 3’ UTR ve ideal uzunluklu bir poli-A kuyruğu birlikte sentetik olarak hizmet alımı alınan bir plazmit içerisinde sentezlenecek ve sonrasında sentetik plazmit lineer duruma getirilip T7 FlashScribe Transkripsiyon kiti kullanımı ile GRA1 protein kodlayacak olan 5’ başlık eklenmiş mRNA transkriptleri üretilecektir. Bu işlemi takiben elde edilen mRNA transkriptleri saflaştırılıp HEK293T hücrelerine transforme edilecek ve mRNA transkriptlerinden GRA1 protein sentezi hücre içerisinde gösterilecektir. Dahası, HEK293T hücrelerinden elde edilen hücre lizatında GRA1 protein sentezi Western blot yöntemi ile ve ELISA ile de rekombinant GRA1 proteininin immünojenisitesi gösterilecektir. </p><p>Bu projede;</p><p>1) İlk kez mRNA aşı çalışmalarında da direkt olarak kullanılabilecek GRA1 protein kodlayan mRNA aşı transkriptleri üretilecektir. </p><p>2) İlk kez GRA1 protein kodlayan mRNA transkriptleri modifiye nükleotitler, clean cap 5’ başlık, alfa globin ve FI element birlikte tasarlanacaktır. </p><p>3) İlk kez GRA1 protein kodlayan mRNA transkriptleri HEK293T hücrelerine transforme edilip rekombinant GRA1 protein üretimi gösterilecektir. </p><p>4) İlk kez hücresiz ortamda üretilmiş rekombinant GRA1 proteininin immünojenisitesi test edilecektir. </p><p>Sonuç olarak, bu ön çalışma ile fare deneylerinde kullanılabilecek GRA1 protein kodlayan mRNA aşı transkriptleri üretilmiş olunacaktır.</p>