3. Yaş Üniversitesi Öğrencilerinin Palyatif Bakımda Gönüllülük Hizmetleri
Proje no. 30796 · Durum: Kapanmış · 2023
Özet
<p>Palyatif bakım kür sansı olmayan hastaların yaşam sonunda yaşam kalitesini ön plana alarak hasta ve hasta yakını merkezli bir hizmettir. Toplum tarafından henüz tam olarak anlaşılamamış olup öncelikle sağlık çalışanları olmak üzere toplumun tüm aşamasında palyatif bakımın anlaşılabilmesi için eğitimler seminerler ve kurslar ile farkındalık arttırılmaya yönelik eğitimler verilmektedir. Palyatif bakım hastaları için özellikle Avrupa ve İngiltere’de gönüllü olarak hastalara destek olan kurum kuruluş ve sivil toplum örgütleri bulunmaktadır. Türkiye’de gönüllü hizmetlere ihtiyaç gün geçtikçe artmakta ve önemi hem hastalar hem de sağlık hizmeti sunan profesyonel ekip açısından önemi anlaşılmaktadır. Gönüllülük hiçbir maddi kazanç sağlamadan hizmet vermeyi esas alan genellikle bireysel ya da toplumsal olarak fedakârlık gerektiren aktiviteleri kapsar. Palyatif bakım için gönüllülük hizmetine ihtiyaç duyacak ilk sıradaki kişiler şu an dinç ve dinamik olup sonrasında bu hizmeti almak isteyecek olan 65 yaş ve üstü emekli bireylerdir. Özellikle emekli olup iş alanından çekilmiş olan bireylerin palyatif bakımda gönüllük hizmetlerine dahil olmaları çok değerlidir. Üçüncü Yaş Üniversitesi öğrencileri emeklilik sonrası üretim faaliyetlerinden kısmen koparak sosyal, kültürel ve sürekli öğrenme boyutunda üniversitelere bağlı gönüllü akademisyenlerle sürdürülen ikinci üniversite okuma şansıyla sosyal hayattan kopmadan kendilerini gerçekleştirme imkânı bulmaktadırlar. Yüksek farkındalığı olan üçüncü yaş üniversite öğrencilerinin fiziksel yeterliliklerinin yanında sosyal, kültürel ve ekonomik donanımları çerçevesinde palyatif bakımda hastalara sunacakları gönüllü hizmetler hem hasta hem toplum hem de ülke ekonomisine büyük katkı sunacağı düşünülmektedir. 3. Yaş üniversitesi öğrencilerine 16 saatlik palyatif bakım eğitimi verildikten sonra yazılı olarak palyatif bakımda gönüllülük yapmak istedikleri alanlar gerekçeleriyle birlikte istenecek olup geriatrik popülasyonda ilk defa gönüllülük profili çıkarılması hedeflenmektedir.<strong>2. AMAÇ / GEREKÇE: </strong></p><p>Gönüllük çalışmaları ekonomik olarak doygunluğa ulaşan yaşlı bireylerin sosyal ve psikolojik olarak doyuma ulaşabilmelerine olanak sağlar. Ayrıca <strong>gönüllülük çalışmalarına katılabilme, yaşlı bireylerin kişisel özellikleri ve istekleri ile ilişkilidir.</strong> Yerel yönetim hizmetleri yaşlıların aktif yaşama katılımını desteklemektedir. Bu doğrultuda İzmir, İstanbul, Antalya başta olmak üzere birçok yaşlı dostu kentte bu amaçla projeler yürütülmektedir. Bu projelerden biri de 65 yaş üstü bireyler 2. Üniversite şansı sunan Tazelenme Üniversiteleri olup İzmir’de Ege Üniversitesi çatısı altında Üçüncü Yaş Üniversite yaşlılara kendini gerçekleştirme boyutunda destek sunmaktadır. Eğitimlerin başında tıp ve sağlık alanında dersler gelmektedir. Palyatif bakım hizmetleri 2014 yılında Türkiye’de aktif olarak başlamış olup toplum farkındalığı, alanın tanınırlığı ve amaçları tam olarak algılanamamıştır. Özellikle bu hizmeti almaya en yakın olan 65 yaş üstü bireylerin mevcut kronik hastalıklarla sürecin daha hızlı meydana gelmesi göz önüne alındığında yaşlı bireylerin bu konuda daha iyi bir eğitim almaları gerektiği öngörülmektedir. Verilecek palyatif bakım eğitimi içinde hastalıkların getirdiği semptomlar, yaşam sonu kararları, tıbbı vasiyet verme gibi konuların yer alması yaşlı bireylerin yaşam sonunda karşılaşabileceği sorunlara yönelik şimdiden hazırlıklı olma ve ihtiyacı olan diğer bireylere gönüllülük kapsamında hangi alanlarda destek sunabileceklerini belirlemek için bir fırsat sunmaktadır. Bu bilgilerden yola çıkarak projemizin amacı; 65 yaş üstü 3. yaş üniversitesi öğrencilerine palyatif bakım kursu ile bilgilendirme ve farkındalık sağlamak, gönüllülük yapabilecekleri alanları gerekçeleri ile öğrenmek ve en dinç dinamik ve öğrenmeye üretmeye gönüllü hevesli olan yaşlı popülasyonun sonraki çalışmalar için gönüllü profili çıkarmaktır.</p><p> </p><p><strong>3. KONU ve KAPSAM:</strong></p><p> </p><p>Gönüllülük çalışmaları birey ve kültürler arasında karşılıklı anlayış ve diyaloga dayanan sosyal dayanışmayı kuvvetlendiren değerli bir sosyal destek türüdür. Gönüllü olarak sosyal bir projeye dahil olmak, karşılık beklemeden içsel motivasyon ile bireye topluma ya da bir topluluğa fayda sağlamak pratik ve doyum sağlayıcı bir faktördür. Türkiye’deki gönüllülük çalışmalarını kapsayan sağlıklı ve geniş kapsamlı bir istatistik bulunmamaktadır. Özellikle emekliliğe ayrılmış ve üretimden çekilmiş yaşlı bireylerin hangi alanlarda gönüllülük yapmaya istekli olduklarını tespit etmek zor olmakla birlikte açık olarak bu istekleri yansıtan herhangi bir veri de bulunmamaktadır. Türkiye’de gönüllülük sıklıkla anlık karşılanabilecek taleplere yönelik olarak komsu aile ya da yoksullara maddi destek verme gibi tek yönlü olmaktadır. Oysaki palyatif bakımda gönüllü olarak çalışma güdüleri süreklilik arz etmekte ve fiziki performansa göre değişkenlik gösterebilmektedir. Yaşlı bireylere palyatif bakım hakkında eğitim verildikten sonra gönüllülük kapsamında hangi alanları kendilerine en yakın buldukları, hangi alanda destek sürdürmeyi hedefledikleri daha net anlaşılabilecektir. 65 yaş üstü bireylerin emeklilik nedeniyle daha fazla boş zamanları olması, yüksek düzeyde kültürel birikime sahip olması ve toplumsal bilinci daha iyi aşılayabilecekleri için araştırma kapsamını 3. Yaş üniversitesi öğrencileri oluşturacaktır. Araştırmanın hipotezleri;</p><p>H0; 3. Yaş üniversitesi öğrencilerinde verilen Palyatif Bakım eğitiminin gönüllük faaliyetlerinin şekillenmesine etkisi yoktur.</p><p>H1; Yaş üniversitesi öğrencilerinde verilen Palyatif Bakım eğitiminin gönüllük faaliyetlerinin şekillenmesine etkisi vardır.</p><p> </p><p> </p><p><strong>4. LİTERATÜR ÖZETİ: </strong></p><p>Yaşlanma gebelik dönemindeki annenin karnından başlayarak yaşam sonuna kadar süren geri döndürülemez bir süreçtir. Teknolojinin ilerlemesi, kronik hastalık yönetimindeki gelişmeler ve tanı tedavi yöntemlerinin her geçen gün daha da gelişmesi nedeniyle bireylerin daha uzun yaşaması ve yaşlandıkça kronik hastaların görülme sıklığını artmaktadır. Bireylerin daha uzun yaşaması ileri yaşlarda bakıma ihtiyaç duyacakları alanların da artmasına neden olmaktadır. Yaşanan gelişmeler ışığında ilk kez 1963 senesinde kronolojik yaşla ilgili belirlenen aralıklar; 45-49 yaş aralığı orta yaş, 60-74 yaş aralığı yaşlılık, 75-84 yaş aralığı ihtiyarlık, 90 yaş ve üstü ise ileri ihtiyarlıktır. Günümüzde 18-65 yaş arası genç, 65-74 yaş arası genç yaşlı, 74-84 yaş aralığı yaşlı, 85 ve üstü çok yaşlı olarak belirlenmiştir. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TUİK) 2019 verilerine göre mevcut nüfus 83.154.997 olup %9,1’i 65 yaş üstü bireylerden oluşmaktadır. Nüfus prejeksiyonuna göre 2040 yılında ülkemizde her 6 kişiden 1’i 2080 yılında ise; her 4 kişiden 1’i 65 yaş ve üstü bireylerden oluşacağı öngörülmektedir (1). Yaşlılık döneminde aktif yaşayabilme başarılı yaşlılık için önemli bir kriterdir (2). Aktif yaşlanma tanım olarak; yaşam boyu öğrenmeyi kapsayan, fiziksel sağlık ve işlevsellik, yaşam şekli, çevresel koşullar ve sosyal içerme gibi farklı faktörlerden etkilenen, tek boyutlu olmayan bir kavramdır. Yaşam boyu öğrenme; yaşlı bireylerin istihdam sağlamaları ve ekonomiye katkı vermelerini, beceri ve deneyim geliştirmelerini ve bilginin kuşaklararası aktarımında anahtardır. Yapılan çalışmalar, aktif yaşlanma kavramı ile yaşam boyu öğrenme kavramı arasında doğrusal bir ilişki olduğunu göstermektedir (3). Yaşlıların sosyal hayata katılımını desteklemek için fiziksel yeterlilikleri kapsamında üretkenliğe dahil edilebilecekleri projelerde yer verilmesi yaşlı bireylerin aktivitelerini arttırma çalışma larının desteklenmesini <strong>sağlamak adına çok değerlidir</strong></p><p><br></p><p>(2). Üçüncü Yaş Üniversiteleri bu çalışmaların en güzel örneklerinden biridir.</p><p>Yaşlılara verilen eğitimin yalnızca yaşlı bir eylere değil toplum geneline de sayısız yara<strong>r sağlar. </strong></p><p><br></p><p><br></p><p><br></p><p>Üçüncü Yaş Üniversitesi öğrencileri (ÜYÜ), aktif gençlikten aktif yaşlanmaya geçişte araç olmakla birlikte bireylerin daha sonraki yaşamları için yeni rollerin geliştirilmesine katkı sağlamaktadır.</p><p>Genel anlamda, emeklilik sonrası yaşlılara yönelik kapsamlı bir eğitim ve danışmanlık sistemidir (3). Bu üniversiteler ilk kez 1973 senesinde Fransa’da açılmıştır. Açılan bu üniversite Touluse Üniversitesi olup yaşlı bireylere yönelik tarih, dil, din, müzik, sanat, felsefe gibi farklı alanlarda eğitimler verilmiştir. Bu üniversite, diğer ülkelere ilham vermiştir (4). Ülkemizdeki ilk yapılanma 2015 senesinde Prof.Dr.İsmail Tufan önderliğinde Akdeniz Üniversitesi’nin başlattığı Türkiye Gerontoloji Atlası çalışması kapsamında “Tazelenme Üniversitesi” çatısında “yaşam boyu öğrenme” ihtiyacı nedeniyle sosyal sorumluluk projesi gerçekleştirilmiştir. Ülkemizde 12 adet tazelenme üniversitesi bulunmakta bunlardan biri de Ege Üniversitesi 3. Yaş Üniversitesi’dir. Eğitimler üniversite bünyesinde ve uzman öğretim üyeleri tarafından verilmektedir (3). Birçok farklı alanda eğitimler verilmekte olup sağlık, tıp alanında eğitimlere çokça yer verilmektedir (5). Süreç ve ihtiyaç bakımından yaşlı bireylerin palyatif bakım gibi bir kavram olduğunu bilmeleri oldukça önemlidir. Palyatif bakımı; Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) 2002 senesinde yaptığı tanımda “yaşamı tehdit eden durumlarda sorunlarla karşı karşıya olan hastaların ve ailelerin yaşam kalitesini, ağrıyı ve fiziksel, psikososyal ve spritüel boyuttaki diğer sorunları erken dönemde belirleyip değerlendirerek ve tedavi ederek geliştirilen bir yaklaşım” olarak belirtilmiştir. Pallia-Türk projesi Sağlık Bakanlığı Kanserle Savaş Dairesi Başkanlığı tarafından sunulan “2009-2015, Ulusal Kanser Kontrol Programı”nda palyatif bakım programı ile merkezler 2012-2015 senesinde hızla çoğalmıştır (6). Son yıllarda özellikle dünyadaki nüfus artışının yanında yaşlı nüfusun giderek artması, teknolojinin gelişmesi, hayatı tehdit edebilecek hastalıkların tedavisindeki gelişimler beklenen yaşam süresi artmış olup palyatif bakım hizmetine duyulan ihtiyaç artmıştır.</p><p><br></p><p><br></p><p><br></p><p>Bu nedenle yaş almış bireylerin farkındalığının arttırılması, hayatın son anlarına kadar yaşam kalitesini arttırıcı ve hastalıklar nedeniyle yaşanan semptomların yönetiminin farklı bir çerçevede gerçekleştiğini bilmeleri ve öğrendikleri bu yeni bilgileri diğer kişiler ile paylaşarak yaşam boyu öğrenme sürecine dahil etmeleri çok önemlidir. Palyatif bakım hizmeti multidisipliner bir anlayışla verilmekte olup ekipte aile hekimi uzmanı, palyatif bakım doktoru, geriatri uzmanı, medikal onkolog, radyasyon onkoloğu, fizik tedavi ekip üyeleri, algoloji uzmanı, hemşire, personel, gönüllüler , sosyal hizmet uzmanı, ergoterapist, solunum terapisti ve manevi destek uzmanları yer almaktadır. Türkiye’de her geçen gün palyatif bakım hizmetlerine duyulan ihtiyaç artmakla birlikte bu alanda kaliteli hizmet sunan sağlık personeli ihtiyacı yanında yurt dışı örneklerde olduğu gibi gönüllü olarak bu alanda çalışacak kişilere de ihtiyaç artmaktadır (7).</p><p>Özellikle ülkem izdeki sağlık çalışanlarının sayısı ve iş yükü göz önü<strong>ne alındığında palyatif bakım ekibinde gönüllülerin yer alması işi yükü ve sayı anlamında avantaj sağlayacaktır.</strong></p><p><br></p><p><br></p><p><br></p><p>Palyatif bakım ekibinde gönüllülerin yer aldığı ülkelerden biri Almanya’dır (7). Almanya’daki</p><p>gönüllü hospis çalışanı; disiplinlerarası ekibin normal yaşam<strong>da temsilcisi, bakım ekibini destekleyen ve kurum ile gündelik yaşam arasındaki bağlantıyı sağlayacısı, ekibe farklı konularda beceri ve deneyim veren, hasta veya hasta yakınıyla sohbet eden, kitap okuyan, gezen, geceleri refakat eden kişiler olmalarının yanında dolaylı olarak bürokratik işler vb. faaliyetlerde yer alır (8).</strong></p><p><br></p><p><br></p><p><br></p><p>Bu bilgilerden yola çıkılarak yaşlı bireylerin palyatif bakım kavramındaki farkındalığın sağlanmasının yanında gönüllü olaraktan bakım ekibinde yer almaları bireyleri daha aktif ve sosyal kılacaktır. Yaşlılığın artmasıyla iş faaliyetlerine girişimin azaldığını ancak üretkenliği sürdürmek amacıyla gönüllülük çalışmalarına daha çok zaman ve emek harcanmaktadır. Bu tercihin sebebi ise gönüllülüğün yeni beceriler kazanarak mevcut becerileri geliştirme olanağı sunması ve amaç duygusunu geliştirmesidir.</p><p>Yapılan bir çalışma sonucunda hastane ve sağlık temel<strong>ine dayandırılan organizasyonlarda yaşlı bireylerin gönüllüğe kendilerinin, ailelerinin ve arkadaşlarının deneyimleri ve yönlendirmeleriyle karar verirken;</strong></p><p><br></p><p><br></p><p><br></p><p>eğitsel, sivil, politik ve profesyonel organizasyonlarda örgütlerden davet aldıklarında tercih ettiği bulunmuştur.</p><p>Yaşlı ve yaşlanan kişilerin tercih ettikleri <strong>resmi gönüllülük faaliyetlerine; </strong></p><p><br></p><p><br></p><p><br></p><p>yeni göçmenlere yardımcı olma, spor takımlarını eğitme, kişisel beceri ve zanaatları öğretme, yemek dağıtma, hastanede refakatçi olma, evde kalmak<strong> zorunda olan yaşlılara arkadaşlık etme, görme engelli bireylere kitap okuma gibi faaliyetlere </strong>örnek verilebilir. Gönüllülük ücretli işten emekliye ayrılma, çocukların evden ayrılması ve eş kaybı gibi yaşam değişimlerinin ardından yaşlı bireylere anlamlı bir sosyal rol vermektedir. Gönüllülük çalışmaları sayesinde yaşlanma sürecinde kaybedilen sosyal rollere yenilerinin konulmasında ve mevcut rollerin sürdürülmesi sağlanabilmektedir. (9).</p><p><br></p><p><br></p><p> </p><p>5</p><p>. ÖZGÜN</p><p>DEĞERİ:</p><p><br></p><p>Türkiye’deki gönüllülük çalışmalarını içeren sağlıklı ve kapsamlı bir istatistik verileri bulunmamaktadır. Bunun yanında yapılan gönüllülük çalışmalarında yaş grubu olarak (özellikle yaşlıları kapsayan) fiziksel yetersizliği ya da emeklilik nedeniyle sosyal hayattan ve üretkenlikten çekildiği düşünülen yaşlıların aktif yaşama katılımının sorgulaması kapsamında hangi alanlarda üretkenliklerinin sürdürülebileceği, deneyimleri ve donanımlarının kimlere nasıl hizmet edeceğini irdeleyen çalışmalar çok yetersizdir. Yapılan çalışmalarda gönüllülük hizmetlerinin spor kuruluşlar, dini gruplar ve sosyal hizmet veren yardım kuruluşları başta gelirken, halk tabanlı organizasyonlar ve destek grupları, sivil toplum kuruluşları arka sıralarda yer alır ve oldukça düşük bir yüzdelik dilimini oluşturduğu görülmektedir. (10) Türkiye’de gönüllülük çalışmaları daha çok komşulara, ailelere ve yoksullara maddi yardım, dini bayramlar ve diğer özel günlerde yoksullara gıda desteği, vakıfların verdiği burs ve eğitim yardımları ya da örgüte sahip sivil toplum kuruluşlarının verdiği yardımlar ve dini olarak zekât verme ile sınırlanmıştır. Bireylerin yeteneklerini, fiziksel yeterliliklerini ya da sosyal hayat için ayırdığı zamanını bu tür gönüllülük işleri içinde göstermesine olanak yoktur. Dolayısı ile gönüllü olarak katılacak işlerde gösterebileceği performans ve süreklilik arz edecek işlerde gösterecekleri çaba tam olarak değerlendirilememektedir. Yaşlıların potansiyellerinin hafife alınması, olgunlukları ve yaşanmışlıkları ile toplama sunabilecekleri katkı ve gücün irdelenmesi, yaşlılara sorularak sunabilecekleri karşılıksız desteğin belirlenmesi çok kıymetlidir. Yaşlıların palyatif bakım eğitimi aldıktan sonra gönüllü olarak katkı sunabilecekleri hizmetlerin tahmin edilenden daha fazla olabileceği ve yaşlı olmalarına rağmen deneyimlerini paylaşmak ve her yaşta üretebilmenin değerini gençlere ve yetişkinlere göstermek için çok önemli bir yol olduğu düşünülmektedir.</p><p> </p><p> </p><p>6.</p><p><br></p><p>YAYGIN ETKİ</p><p>/KATMA D<strong>EĞER:</strong></p><p><br></p><p><br></p><p><br></p><p>Sosyal belediyecilik kapsamında belediyede yaşlıların aktifliklerine yönelik hizmetleri doğrultusunda (2) projemizin verileri sonucunda gönüllüler ile hastane, huzurevi iş birliklerine imkân tanıyabilir. Türkiye’de özellikle hastane ve kurumlarda gönüllü ağının çok zayıf olduğu görülmekle birlikte ilk adım niteliğinde olan bu çalışma ile subjektif vir veri tabanı oluşturulacağı düşünülmekte olup yaşlıların potansiyellerini görmeye önemli bir fırsat sunacağı açıkça görülmektedir.</p><p>Ülkemizde yaşlanmaya yönelik çalışmalar 2002 senesinde Madrid Uluslararası Yaşlanma Eylem Planından hareketle ivme kazanmış ve 2007 yılında Devlet Planlama Teşkilatının koordinatörlüğü tarafından hazırlanan ‘Türkiye’de Yaşlıların Durumu ve Yaşlanma Ulusal Eylem Planı’ onaylanmıştır. Planlanan bu çalışma ile yaşlanma ile ilişkili faaliyetleri uygulamaya dökebilmek ve öncelikli alanları saptayabilmek için 2013 yılında ‘</p><p>Yaşlanma Ulus<strong>al Eylem Planı Uygulama Programı</strong></p><p>’ Aile ve Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığınca hazırlanmıştır. Bu belgede ‘yaşlılar ve kalkınma’, ‘yaşlılıkta sağlık ve refahın sağlanması’ ve ‘destekleyici ortamların sağlanması’ başlıklarında üç öncelikli alan tanımlanmış ve aktif yaşlanma kavramına ilk defa değinilmiştir.</p><p>Raporda<strong> aktif yaşlanmaya ilişkin; yaşlı bireylerin istihdama katılımını, politik ve gönüllü faaliyetlerde yer alabilmelerine olanak sağlamak, özellikle yaşla birlikte başka kişilere ihtiyaç duymadan özerk ve bağımlı olmayan bir yaşam sürmelerini, toplumun aktif yaşlanma hakkında bilgilendirilmesini, gençlik ve yetişkinlik döneminde kişilere yaşlılıkla ilgili farkındalık sağlamak, yaşlıların özgür bir şekilde hareket edebilmelerini sağlamak gibi hedefler bulunmaktadır </strong></p><p><br></p><p><br></p><p>(5). Raporda açıkça belirtilen hedeflere göre; yaşlıların gönüllük çalışmalarında yer alarak yaş alma sürecinde aktif olmalarını sağlama yollarından biri olduğu görülmektedir. Bu hedeflerin benzeri temelinde diğer bir gelişme; Sağlık Bakanlığının 2015 yılında ‘Türkiye Sağlıklı Yaşlanma Eylem Planı ve Uygulama Programı:2015-2020 Belgesi’ dir. Bu belgede aktif yaşlanma tanımına yer verilerek, yaşam boyu sağlığın geliştirilmesi ve sağlıklı yaşlanma, yaşlıların sağlık hizmetlerine erişimin tam olarak sağlanması ibaresi yer almaktadır. Verilecek olan kurs ile palyatif bakım kavramı farkındalığı sağlanarak sağlık hizmetleri açısından da bilgilendirme yapılmış olacaktır. Bu amaca yönelik diğer bir gelişme Sağlık Bakanlığı 2017 yılında gerçekleştirmiş olduğu Türkiye Aktif ve Sağlıklı Yaşlanma Zirvesi’dir. (5).</p><p>Aktif yaşlanmaya yönelik Türkiye’de hazırlanan başka bir belge ‘2017-2020 Aktif Yaşlanma Strateji Belgesidir’. Belgenin hazırlanmasından yola çıkılan temel felsefe;</p><p>ya<strong>şlı bireylerin tercih, ihtiyaç ve yapabilirliklerine uygun istihdam sağlamaları ve toplumsal yaşama etkin katılımlarını sağlamadır</strong></p><p>(5). Bu belgeye göre yaşlı bireylerin palyatif bakım hizmetlerinde verecekleri ve tercih edecekleri gönüllük çalışmasını önceden belirlemek sonrasındaki istihdamları açısından oldukça önem arz etmektedir. Strateji planında aktif yaşlanmaya ilişkin eylem önerileri de ‘</p><p>i<strong>şgücü piyasasına aktif katılım’, ‘toplumsal hayata katılım’, ‘bağımsız yaşam’</strong></p><p>ve ‘aktif yaşlanma için uygun çevre ve kapasitesi’ şeklinde öncelikli dört alanda sunulmuştur. Bu öncelikli <strong>alanlardan işgücü piyasasına aktif katılımla; yaşlılara istihdam sağlama, istihdam faaliyetlerinde yaş ayrımcılığını önlemek ve yaşa bağlı dışlanmayı engellemek, sağlıklı çalışma ortamı oluşturma, yaşlı bireylerin iş yaşamına ilişkin deneyimlerini aktarmayı sağlayacak şartlar oluşturma ve emeklilik dönemi sonrası çalışmak isteyen kişilere yönelik vergi sistemlerinin desteklenmesi</strong> gibi hedeflere ulaşım amaçlanmıştır. <strong>Toplumsal yaşama katılım ise; yaşlı bireylerin sosyal yaşama katılımlarını sağlarak sosyal içerme, politik ve gönüllük çalışmalarında yer almaları hedeflenmektedir.</strong> Bağımsız Yaşam ile gereken durumlarda yaşlı bireyin bakımını sürdürme ve bireyi her çeşit istismardan koruma<strong>, yaşlı bireyleri hedefleyen yaşam boyu eğitim programları düzenleme gibi politikaların</strong> geliştirilmesi baş hedeftir (5). On Birinci Kalkınma Planı Yaşlanma Özel İhtisas Komisyonu Raporu’nda da aktif yaşlanma ele alınarak, yaşlanan nüfusa ilişkin geliştirilecek sosyal politikalar kapsamında ‘aktif yaşlanma ve yaşam kalitesi’ yaklaşımı ele alınmıştır (5). Bu hedefler doğrultusunda verilecek olan palyatif bakım kursu yaşlı bireyler için oldukça anlamlıdır.</p><p> </p><p> </p><p><strong>7. YÖNTEM: </strong></p><p> </p><p> </p><p>Araştırma evrenini Ege Üniversitesi 3. Yaş Üniversitesi öğrencileri oluşturucaktır. Araştırmada örneklem seçimine gidilmeyip tüm evren örneklem olarak değerlendirilecektir. Araştırmaya alınma kriterleri;</p><p>· 3. Yaş öğrencisi olma</p><p>· 60 yaş ve üzerinde olma</p><p>· Palyatif bakım ile ilgili 16 saat eğitim almış olma</p><p>· Fiziksel ya da yazma, duyma/konuşma ile ilgili bir engeli bulunmama</p><p>· Araştırmaya katılmaya gönüllü olma</p><p>Araştırmaya dahil edilmeme kriteleri;</p><p>· 3. Yaş üniversitesi öğrencisi olmama</p><p>· 60 yaşından küçük olma</p><p>· Palyatif bakım eğitimi ile ilgili 16 saatin altında eğitim alma</p><p>· Fiziksel ya da duyusal bir engeli bulunma</p><p>· Araştırmaya katılmaya gönüllü olmayanlar araştırmaya dahil edilmeyecektir.</p><p>3. yaş öğrencilerine toplamda 2 gün 16 saat palyatif bakım konusunda bir eğitim verilecektir. Bu kursta eğitimcilerin eğitim konuları ve saatleri aşağıdaki tabloda açıkça belirtilmiştir (Ek-1).</p><p> </p><p> </p><p> </p><p><strong>Ek-1</strong></p><p><strong>Tablo-1: Eğitim konusu ve eğitimci adı</strong></p><p> </p><p>Eğitim saati</p><p>Eğitim konuları</p><p>Eğitimci adı soyadı</p><p> </p><p> </p><p> </p><p>1. GÜN</p><p>2 saat</p><p>Palyatif bakım tanımı (Palyatif Bakım nedir ne değildir?</p><p>Doç Dr. Sevnaz Şahin</p><p>2 saat</p><p>Türkiye’de palyatif bakım uygulamaları</p><p>Doç. Dr. Yasemin Kılıç Öztürk</p><p>2 saat</p><p>Dünya’da palyatif bakım uygulamaları</p><p>Dr. Öğr. Üyesi Gönül Düzgün</p><p>2 saat</p><p>Palyatif bakımda semptom yönetimi</p><p>Doç. Dr. Yasemin Kılıç Öztürk</p><p> </p><p> </p><p>2. GÜN</p><p>2 saat</p><p>Tıbbı vasiyet verme</p><p>Dr. Öğr. Üyesi Gönül Düzgün</p><p>2 saat</p><p>Yaşam sonu bakım ve ölmekte olan hasta ile iletişim</p><p>Doç. Dr. Yasemin Kılıç Öztürk</p><p>2 saat</p><p>Palyatif bakımda bakım verenlerin sağlığı</p><p>Dr. Öğr. Üyesi Gönül Düzgün</p><p>2 saat</p><p>Palyatif bakımda gönüllülük çalışmaları</p><p>Dr. Öğr. Üyesi Gönül Düzgün</p><p>Toplam</p><p>16 saat</p><p> </p><p> Eğitim bittikten sonra 3. Yaş üniversitesi öğrencilerine öncelikle bu çalışmaya katılmak isteyip istemediklerini içeren onam formu imzalatılacak ve araştırmanın amacı açıklanacaktır(EK-2). Araştırmaya katılmayı kabul eden öğrencilere sosyodemografik bilgileri içeren bir soru formu verilecek ve palyatif bakım alanında hangi konuda gönüllülük yapmak isteyip istemedikleri kendi el yazıları ve özgür iradeleri ile yazmaları, yazdıklarında herhangi bir yaptırım, yükümlülük ya da gereklilik bulunmadığı, ve eğer gönüllülük yapmak istemiyor ise onu da açıkça yazılı olarak ifade etmeleri istenecektir (Ek-2). </p><p> </p><p> </p><p><strong>EK-2 Onam Formu</strong></p><p>Sizi Doç Dr. Sevnaz Şahin Dr. Öğr Üyesi Gönül DÜZGÜN ve Doç. Dr. Yasemin Kılıç Öztürk ve Öğr. Gör. Gökşen POLAT tarafından yürütülen “3. Yaş Üniversitesi Öğrencilerinin Palyatif Bakımda Gönüllülük Hizmetleri” başlıklı araştırmaya davet ediyoruz. Bu araştırmaya katılıp katılmama konusunda özgürsünüz. Bu kararı vermeden önce araştırmanın neden ve nasıl yapılacağını bilmeniz gerekmektedir. Bu nedenle bu formu dikkatlice okuyarak anlamanız büyük önem taşımaktadır. Eğer anlayamadığınız ve sizin için açık olmayan noktalar var ise ya da daha fazla bilgi isterseniz bize açıkça sorabilirsiniz.</p><p>Bu çalışmaya katılmak gönüllülük esasına dayanmaktadır. Çalışmaya katılmama veya katıldıktan sonra herhangi bir anda çalışmadan çıkma hakkında sahipsiniz. Çalışmayı yanıtlamanız, araştırmaya katılım için onam verdiğiniz biçiminde yorumlanacaktır. Size verilen formlardaki soruları yanıtlarken kimsenin baskısı veya telkini altında olmayın. Bu formlardan elde edilecek bilgiler tamamen araştırma amacı ile kullanılacaktır. </p><p><strong> </strong></p><p><strong>Ek-3 Sosyodemografik Veri Formu</strong></p><p>Katılımcı adı ve soyadı;</p><p>1. Cinsiyetiniz</p><p>a. kadın</p><p>b. erkek</p><p>2. Yaşınız (açıkça belirtiniz)……………</p><p>3. Medeni haliniz</p><p>a. Evli</p><p>b. Bekar</p><p>4. Kiminle yaşıyorsunuz?</p><p>a. Eşimle</p><p>b. Yalnız yaşıyorum</p><p>c. Çocuklarımla yaşıyorum</p><p>d. Akrabalarım ile yaşıyorum</p><p>e. Kurumda kalıyorum</p><p>f. Diğer……………….</p><p>5. Ne zamandan beri 3. Yaş üniversitesi öğrencisisiniz?</p><p>a. 1 yıldan kısa</p><p>b. 1-2 yıldır</p><p>c. 2-3 yıldır</p><p>d. 3 yıldan fazla</p><p>6. Daha önce gönüllü olarak herhangi bir çalışmada bulundunuz mu?</p><p>a. Hayır</p><p>b. Evet ( kısaca açıklayınız)…………………………………………..</p><p>7. Aşağıda verilmiş olan soruyu ayrı sayfada cevaplayınız.</p><p>“Palyatif bakım alanında aldığınız eğitim paralelinde hastalar için gönüllü olarak bir destek vermek isteseniz fiziksel ve bilişsel kapasitesitenizin müsaade ettiği düzeyde hangi alanda ne tür bir hizmet vermek istersiniz?”</p><p>Not: herhangi bir alanda gönüllü olarak bir destek sunmak istemiyorsanız bunu da açıkça belirtmenizi rica eder katkılarınız için şimdiden çok teşekkür ederiz.</p><p> </p><p> </p><p>(*) Doğrudan insan veya hayvanlar üzerinde yapılacak çalışmalar için ilgili birimden etik kurul onay kararının alınması zorunludur.</p><p><strong> </strong></p><p><strong> </strong></p><p><strong>8. KURUMUN ARAŞTIRMA OLANAKLARI: </strong></p><p> </p><p>Kurumda Geriatri Bilim Dalı Öğretim Üyesi ve 3. Yaş üniversitesi öğrencileri aktif olarak bulunmaktadır.</p><p> </p><p> </p><p><strong>9. BAŞARI ÖLÇÜTLERİ:</strong></p><p><strong>Süreçler/işlemler</strong></p><p><strong>Başarıya Katkısı (%) </strong></p><p>Etik kurul iznin alınması</p><p>%15</p><p>3.Yaş Üniversitesinden izin alınması</p><p>%15</p><p>3.Yaş Üniversitesi öğrencilerinin belirlenmesi</p><p>%5</p><p>Eğitim verilmesi</p><p>%20</p><p>Görüş formunun uygulanması ve verilerin toplanması</p><p>%15</p><p>İstatistiklerinin yapılması</p><p>%10</p><p>Projenin makale olarak yayınlanması</p><p>%20</p><p><br></p><p> </p><p><strong> </strong></p><p><strong>10. PROJEYİ DESTEKLEYEN DİĞER KURULUŞLAR: </strong></p><p>Proje başka bir kuruluş tarafından desteklenmemektedir.</p><p> </p><p> </p><p> </p><p> </p><p><strong>11. BÜTÇE KALEMLERİ GEREKÇESİ: </strong></p><p><strong>Hizmet Alımı</strong></p><p>Tanımı/Adı</p><p>Miktar</p><p>Birim Fiyat</p><p>Tutar</p><p>KırtasiyeTüketim Malzemesi (Kırtasiye)</p><p>Flash Bellek2Adet₺150 TL %20 KDV :360,00</p><p><br></p><p>Tüketim Malzemesi (Kırtasiye)</p><p>Kitapçık basımı Tanesi 5.5 TL 400Adet₺kitaapçık %20 KDV Toplam 2.640,00 TL </p><p><br></p><p>Toplam Bütçe 3000 TL</p><p> </p><p> </p><p><br></p><p> </p><p> </p><p><strong>Kaynaklar</strong></p><p><strong> </strong></p><p>1. Sakar, Z M.(2023). İstatistikler Işığında Yaşlı Bakım Hizmetleri Alanında Ülkemizde Uygulanan Politikalar. Sosyal Politika Çalışmaları Dergisi, 23(58), 179-203. DOI:10.21560/spcd.vi.1206746</p><p><br></p><p>2. Kurtkapan, H., (2018). Aktif Yaşlılık ve Yerel Yönetim Uygulamaları: İstanbul Örneği . Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, 2; 38-52.</p><p><br></p><p>3. Oğlak, S., Canatan, A. (2020). Yaşam boyu öğrenme ve aktif yaşlanma bakış açısından Üçüncü Yaş Üniversiteleri: İyi uygulama örnekleri. Yaşlı Sorunları Araştırma Dergisi (YSAD), 13(2), 131-141. doi: 10.46414/yasad.726075</p><p><br></p><p>4. Çölgeçen.Y, Çölgeçen H. (2020). Aktif yaşlanma açısından hayat boyu öğrenme: üçüncü yaş üniversiteleri. Turkish Studies-Educaiton, 15(4), 2495-2511.</p><p>https://dx.doi.org/10.47423/TurkishStudies.44399</p><p><br></p><p>5. Altun F. (2021). Ekonomik ve Sosyal Boyutlarıyla Yaşlılık (İçindeki; Aca, Z. Aktif Yaşlanma Kavramının Temel Çerçevesini Anlamak ve Türkiye’de Aktif Yaşlanmaya Yönelik Politikalar, syf;117), Gazi Kitapevi, Ankara.</p><p><br></p><p>6. Madenoğlu Kıvanç M. (2017). Türkiye’de Palyatif Bakım Hizmetleri. HSP.4(2):132-135. DOI: 10.17681/hsp-dergisi.316894 Aslan Y.</p><p><br></p><p>7. Türkiye’de ve Dünya’da palyatif bakım modellerine genel bakış. Anadolu Güncel Tıp Derg 2020; 2(1):19-27.</p><p><br></p><p>8. Bag B. (2012). Almanya örneğinde sağlık sisteminde palyatif bakım uygulamaları. Türk Onkoloji Dergisi. 27(3):142-149. doi: 10.5505/tjoncol.2012.687.</p><p><br></p><p>9. Palaz, F.S. (2021). 50+ nüfusun gönüllülüğe katılımı ve gönüllülük motivasyonları: Avrupa örneği. Journal of Economy Culture and Society, 64, 163-182.</p><p>https://doi.org/10.26650/JECS2020-803795</p><p><br></p><p>10. Erdoğan E., Semerci PU., Yentürk N., Yurttagüler L. Türkiye’de gönüllülük deneyimler, sınırlılıklar ve yeni açılımlar.</p><p><br></p><p>İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları 1. Baskı İstanbul, Kasım 2020</p><p><br></p><p> </p>