Yamanlar Dağında İzmir Dendrokronolojik Araştırmalar
Proje no. 20523 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2019
Özet
“Yamanlar Dağı’nda (İzmir) Dendrokronolojik Araştırmalar” başlıklı bu çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde Yamanlar Dağı’nın fiziki coğrafya özellikleri genel hatlarıyla incelenmiştir. İkinci bölümünde ise Yamanlar Dağı’nda iki yöreden (KRG, KUL) kızılçam ve karaçam ağaçlarından alınan artım kalemleri üzerinde dendrokronolojik ve dendroklimatolojik incelemeler yapılmıştır. İncelemeler sonucunda; Yamanlar Dağı’nda KRG olarak kodlanan Karagöl mevkiinden 163 yıllık yeni bir kızılçam yöre kronolojisi (KRG-PIBR) geliştirilmiştir. Bunun yanında bu tez çalışmasında, Doğan (2020)’ın “Bornova Ovası ve Çevresinde Hava Kirliliği ve İklim Değişkenliğinin Ağaç Gelişimine Etkisinin Dendrokronolojik Yöntemlerle Belirlenmesi” başlıklı projenin sonuçlarını yayımladığı kitabında yer alan KUL (Yangın Gözetleme Kulesi mevkii) yöresine ait kızılçam ile KRG yöresine ait karaçam kronolojilerinden de faydalanılmıştır. Bu kronolojiler uzunluğu sırasıyla 167 ile 182 yıldır. Yamanlar Dağı’nda kronolojilerin ortalama duyarlılık katsayıları 0.22 ile 0.25 arasında hesaplanmıştır. Bu ortalama duyarlılık katsayıları Yamanlar Dağı’nda söz konusu yörelerdeki ağaçların iklim değişkenliğine karşı duyarlı olduğunu göstermiştir. Sıcaklık ve yağış gibi iklim unsurlarının kızılçam ve karaçamların yıllık halka gelişimi üzerindeki etkisini belirlemek amacıyla korelasyon katsayısı yöntemi kullanılmıştır. Korelasyon katsayısı yönteminde, dağlık kütlenin iklim özelliklerini daha iyi yansıtması bakımından Worldclim 2.1 (https://www.worldclim.org) iklim veri setinden elde edilen sıcaklık (aylık ortalama sıcaklık, aylık ortalama maksimum ve minimum) ve yağış (aylık toplam yağış) verileri kullanılmıştır. Korelasyon katsayısı sonucunda, kızılçam ve karaçam ağaçlarının büyümesini (çap artımı, radyal büyüme, yıllık halka gelişimi) etkileyen en önemli iklim özellikleri belirlenmiş ve zaman içinde değişkenlik gösteren sıcaklık ve yağış koşullarının söz konusu ağaçlara etkisi saptanmıştır. Ayrıca KRG yöresinde kızılçam ve karaçam ağaçlarının karışım yaptığı yükselti sınırında kızılçam ve karaçamların iklim değişkenliğine verdiği tepkilerin benzerlikleri/farklılıkları belirlenmiştir.