Okul Öncesi Çocuklar İzmir'i Öğreniyor
Proje no. 20300 · Durum: Kapanmış · 2019
Özet
Toplum içerisinde bir birey olarak çocuğun sosyal dünyasını oluşturan ve üzerinde yaşadığı topraklara ait olan tarihi ve tarihsel yapıları bilmesi, sorgulaması kişisel gelişimi üzerinde olumlu etkide bulunabilmektedir. Kişisel gelişiminin yanı sıra vatandaşlık eğitimi kapsamında ele alındığında da çocukların çok küçük yaşlarda yakından uzağa, somuttan soyuta ilkesine dayanarak kendi tarihini, çevresinde var olan tarihsel izler taşıyan mekanları ve yapıları öğrenmesi büyük önem taşımaktadır. Bunun amacı erken çocukluk döneminden itibaren verilecek vatandaşlık eğitiminin çocukların bilinçli vatandaşlar olarak yetiştirilmesini sağlamaktır. Vatandaşlık eğitimi kapsamında gelişmiş olan ülkelerin eğitim programlarına bakıldığında okul öncesi dönemdeki çocukların yaşadığı şehri, ülkeyi tanımaları beklenmektedir. Bu beklentinin yanı sıra tarihi konulara çocukların aşina kılınmasının gerekliliği de vurgulanmaktadır. Gelişmiş ülkelerin vatandaşlık eğitimi amaçlı öğretim programlarına bakıldığında, okul öncesi dönemden itibaren çocukların yaşadığı bölgenin tarihleri ile ilgili bilinçli olmaları beklenmektedir. Böylece okul öncesi dönemdeki çocukların yaşadıkları bölgenin coğrafyası ve tarihini tanıması ülkenin geleceği açısından parlak nesillere, vatandaşlara sahip olmak adına önem arz etmektedir. Tüm bu perspektiften yola çıkarak okul öncesi dönemdeki çocukların eğitim programlarına uygun etkinliklerle yaşadıkları şehrin tarihsel süreçlerini öğrenerek yaşam alanlarını tanımalarına ve anlamlarına yardımcı olabilmek adına bu çalışma gerçekleştirilmiştir. Tarihi yapı ve mekanlara sahip olan İzmir ilinde de okul öncesi çocukların oyun, drama, hikaye yoluyla yakın çevresinde tarihsel yapıları öğrenmesi gerek çocukların kişisel gelişimi gerekse etkin vatandaşlar yetiştirilmesi adına önemlidir. Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırmalar Koordinasyon birimi tarafından desteklenen projede ilk olarak İzmir’de Milli Eğitim Bakanlığına bağlı resmi bir bağımsız anaokulunda görev yapan 11 okul öncesi öğretmenleriyle okul öncesi dönemde tarih eğitimine yönelik bir odak grup görüşmesi yapılmıştır. Daha sonra aynı okulda eğitim gören çocuklarla İzmir’in tarihsel gelişiminde yer alan ve çocuklarla etkinliklerin gerçekleştirilebileceği alanlara geziler düzenlenmiştir. Bu gezilerde drama, hikayeleştirme ve oyun etkinliklerine yer verilmiştir. Gezi sonrası okula döndüklerinde çocuklarla grup değerlendirmeleri yapılmıştır. Tüm geziler tamamlandıktan sonra çocuklardan ziyaret edilen mekanlarla ilgili grup çalışmaları yapmaları istenmiştir. Böylelikle İzmir tarihi hakkında neler öğrendikleri ortaya konmaya çalışılmıştır. Öğretmenlerden elde edilen veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu yardımıyla toplanmıştır. Okul öncesi çocukların İzmir tarihi hakkındaki görüşleri resimler yoluyla elde edilmiş ve resimlere yönelik görüşleri alınmıştır. Bunun yanı sıra gezi sırası diyalogları da kayıt altına alınmıştır. Çocuklardan elde edilen görüşme ve resim verileri, betimsel olarak analiz edilmiştir. Resim analizlerinde gezi sırasında yapılan konusmalardan diyalog örneklerine de yer verilmiştir. Yapılan analizlerde öğretmenlerin çocuklara yönelik tarihsel bilinç kazandırma amaçlı tarihi mekanlara geziler düzenlenmediği, çocukların yanı sıra kendilerinin de bu konuda yetersiz oldukları ortaya çıkmıştır. Sınıf dışı çalışmaların yapıldığı ancak bu çalışmaların daha çok coğrafi temellere dayandırıldığı görülmektedir. Çocuklardan elde edilen bulgulardan ise çocukların İzmir’in tarihi yapılarını resmederken yapıları fiziksel açıdan uygun betimledikleri, eskiden İzmir’in var olduğu, farklı insanlara ev sahipliği ettiği ve tarihsel açıdan ne gibi mekanlara ve yapılara sahip olduğu, değişerek günümüze kadar varlığını devam ettirdiğini betimleyip görüşmeleriyle destekledikleri sonucuna varılmıştır.