KEMİK İLİĞİ NAKLİ OLMUŞ ÇOCUKLARIN ANNELERİNE UYGULANAN PSİKOEĞİTİMİN BAKIM VERME YÜKÜ ÜZERİNE ETKİSİ
Proje no. 847 · Durum: Kapanmış · 2016
Özet
Giriş ve Amaç: Araştırma, çocuğu kemik iliği nakli olmuş annelere yarı yapılandırılmış ve bireysel olarak verilen psikoeğitimin bakım yüküne etkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Yöntem: Araştırma tek grup, ön test-son test ve izlem testi olarak yapılandırılmıştır. Araştırmanın örneklemini, çocuğu allojenik kemik iliği nakli olmuş 21 anne oluşturmuştur. Veri toplamak için, “Tanıtıcı Bilgi Formu” ve “Kliniğe Uyarlanan Zarit Bakım Yükü Ölçeği” (ZBYÖ-TR-18) kullanılmıştır. Psikoeğitim, kemik iliği nakli ve bakım, hastalığa karşı duygular, stres ve öfke yönetimi, aile-eş-sosyal ilişkiler konularının ele alındığı, her biri bir saat süren, toplam dört oturumdan meydan gelmiştir. Verilerin analizinde ise, tanımlayıcı analizler, korelasyon analizi, tekrarlı ölçümlerde varyans analizi (ANOVA) ve bonferroni testi kullanılmıştır. Bulgular: Annelerin yaş ortalaması 35,38±6,4 ve hastanede kalma süresinin ortancası 45 gün olarak belirlenmiştir. Annelerin sadece %28,6’sının lise ve üzerinde bir eğitim aldığı, %90,4’nün ev hanımı olduğu ve sadece bir annenin bekâr olduğu saptanmıştır. Annelerin ZBYÖ-TR-18 puan ortalaması, ön testte 26,85±12,9, son testte 20,42±12,66 ve izlem testinde 20,52±11,49 olarak saptanmıştır. Psikoeğitim sonrası, ön test-son test (p=0,006, p<0,05) ve ön test-izlem testi (p=0,001, p<0,05) puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Son test-izlem testi (p=1, p>0,94) puan ortalamaları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sonuç ve Öneriler: Elde edilen bulgular, psikoeğitimin bakım verme yükü üzerinde olumlu etkisi olduğunu göstermiştir. Kemik iliği transplantasyonu gibi zorlayıcı bir süreçte, bakıcı rolünü üstlenen annelere ihtiyaçlara göre şekillenen psikoeğitimlerin rutin olarak uygulanması önerilmektedir. Psikoeğitim uygulamalarının annelerin bakım yüklerinin azalmasına, çocuğa verilen bakımın kalitesinin artmasına ve annelerde görülen fiziksel ve ruhsal semptomların azalmasına katkı sağlayacağı öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: Kemik iliği nakli, anne, psikoeğitim, psikiyatri hemşiresi