Yapraktan Çinko Uygulamalarının Sakız Ağacında (Pistacia lentiscus var. chia Duham.) Uçucu Yağ Kompozisyonu ve Reçine Verimine Etkileri
Proje no. 20722 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2019
Özet
Sakız ağacı, (<em>Pistacia lentiscus</em> var. <em>chia</em> Duham.) Sumakgiller familyasına (<em>Anacardiaceae</em>) dahil iki evcikli, her dem yeşil küçük bir ağaçtır. Çok uzun yıllardan beri Ege Denizi’nde bulunan Sakız Adası’nın güneyinde kültüre alındığı bilinmektedir. Sakız ağacı, gövde ve dallarının yaralanmasıyla elde edilen damla sakızının (mastic) yegane kaynağıdır. Bir tıbbi –aromatik bitki olan sakız ağacının reçinesi ve uçucu yağı, günümüzde tıp, eczacılık, kozmetik ve gıda endüstrilerinde yaygın bir şekilde kullanılmaktadır. Mikro elementlerin düşük miktarları, bitkilerin büyüme ve gelişimleri için gereklidir. Yapraktan uygulanan mikro elementlerin bazı tıbbi-aromatik bitkilerde uçucu yağ miktar ve kompozisyonunu olumlu yönde etkilediği bilinmektedir. Mikro elementlerden çinko, bitkilerde doğrudan ya da dolaylı olarak bazı enzimatik sistemlerde rol almaktadır. Bunun yanı sıra çinkonun; oksin aktivitesi, triptofan biyosentezi, tohum oluşumu ve büyüme hızı gibi önemli metabolik olaylarda bulunması zorunludur. Tıbbi-aromatik bitkilerde yapraktan uygulanan çinkonun uçucu yağ miktar ve kalitesini önemli düzeyde arttırdığı saptanmıştır. Sakız ağacı yapraklarında ve reçinesinde doğal olarak bulunan bileşiklerden biri de α-tocopheroldür. E vitaminin temel bileşenlerinden biri olan α-tocopherol, doğal bir antioksidan kaynağı olarak bilinmektedir. Günümüzde özellikle kozmetik sanayiinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Önerilen bu proje ile sakız ağacına farklı iki fenolojik dönemde yapraktan dört farklı seviyede uygulanacak çinkonun; reçine verimi, yaprak Zn miktarı, uçucu yağ verim ve kompoziyonu ile E vitamini içeriklerine etkisi araştırılacaktır. Elde edilecek proje çıktıları ile, günümüzde büyük ölçüde mineral gübre uygulanmadan yetiştirilen sakız ağacı uçucu yağ ve reçinesinin Zn uygulamaları ile arttırılmasına katkı sağlanabileceği düşünülmektedir.<br /> <br />