REJENERATİF ENDODONTİK TEDAVİ SIRASINDA KÖK DENTİNİ YÜZEYİNE UYGULANAN FARKLI ASİTLERİN, KÖK HÜCRELERİN DENTİN YÜZEYİNDEKİ BAĞLANMA VE DAVRANIŞ ŞEKİLLERİNE OLAN ETKİLERİNİN HEM ULTRASTRÜKTÜREL VE HEM DE İMMÜNOHİSTOKİMYASAL YÖNTEMLERLE GÖSTERİLMESİ.
Proje no. 356 · Durum: Kapanmış · 2017
Özet
Rejeneratif endodontik tedavilerin amacı, travmatik yaralanmalar veya bakteriyal kontaminasyon sonrası gelişen enflamasyon sonucu canlılıgˆını kaybetmiş ve bundan dolayı kök gelis¸imi duraksamıs¸ dis¸lerin pulpa-dentin kompleksinin gelişiminin ve fonksiyonunun tekrar kazandırılmasıdır. Klinik rejeneratif endodontik tedavilerde son irrigasyon ajanı olarak EDTA kullanımı altın standart olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı rejeneratif endodontik tedavilerde kullanılan EDTA'ya alternatif olabilecek dentin pürüzlendirme ajanlarının hem mezenkimal kök hücrelerin dentin yüzeyindeli bağlanma ve davranış şekillerine hem de rejeneratif endodontik tedaviler sonrasında oluşan yeni dokulara olan etkilerinin histolojik ve immünohistokimyasal yöntemler ile incelenmesidir. Çalışmamızın in vitro bölümünde çekilmis¸ tek köklü insan keser dis¸lerinin kök bölümleri kullanılmıştır. Çekilen dişlerin kron kısımları su soğutması altında aeratör yardımıyla uzaklaştırılmıştır. Daha sonrasında kökler korono-apikal yönde su soğutması altında aeratör yardımıyla boylamasına iki eşit parçaya kesilik kök fragmanları elde edilmiştir. Kök fragmanları, kontrol (distile su) ve asit grupları (EDTA, sitrik asit, fitik asit, fosforik asit) ile irrige edilmiştir. İrrigasyonun ardından her bir kök fragmanının üzerine mezenkimal kök hücre içeren besiyeri ortamı eklenmiş ve 3 gün süre ile inkübasyona bırakılmıştır. Üç günlük inkübasyon periyodundan sonra örnekler toplanmış ve kök hücrelerin bağlanma ve davranış şekillerinin incelenmesi amacıyla SEM ile incelenmiştir. Bu in vitro çalışmada kullanılan asitlerin, kök hücrelerin dentin yüzeyindeki proliferasyonuna ve bağlantısına olumsuz bir etki göstermediği görülmüş olup yuvarlak, oblong ve yayılmış tip farklı hücre morfolojileri gözlemlenmiştir. Çalıs¸mamızın in vivo bölümünde çekilmis¸ tek köklü insan keser dis¸lerinin kök bölümleri kullanılmıştır. Çekilen dişlerin kron kısımları su soğutması altında aeratör yardımıyla uzaklaştırılmıştır. Kök kanalları kanal eğeleri yardımıyla genişletildikten sonra 3-4 mm uzunluğunda kök fragmanı örnekleri elde edilmiştir. Kök fragmanları, kontrol (distile su) ve asit grupları (EDTA, sitrik asit, fitik asit, fosforik asit) ile irrige edilmiştir. İrrigasyon tamamlandıktan sonra kök kanallarının dar çapa sahip uç kısımları 1-2 mm kalınlığında mineral trioksit agregat (MTA) ile örtülmüştür. Örneklerin ilk yarısındaki kök fragmanlarının içine sadece polilaktid-koglikolik asit (PLG) doku iskelesi implantasyonu yapılmıştır. Grupların ikinci yarısındaki kök fragmanlarının içine, hücre kültüründe üzerine insan MKH ekimi yapılan sentetik PLG doku iskeleleri yerles¸tirilmiştir. Kök fragmanları immünsupresif deney farelerinin dorsumlarına (fare başına 2 adet kök fragmanı) subkutan olarak yerleştirilmiştir. 2 ay sonra fareler sakrifiye edilerek dişler histolojik ve immünohistokimyasal boyalar yardımıyla incelenmiştir. MKH ve asit uygulaması yapılan örneklerde çok daha organize ve pulpa benzeri bir doku oluşumu gözlenmiştir. Odontoblastlar tarafından eksprese edilen belirteçlerin en yoğun olarak fosforik asit + MKH grubunda boyandığı saptanmıştır. Fosforik asitin rejeneratif endodontik tedavilerde altın standart olarak kabul edilen EDTA yerine kullanılabileceği sonucuna ulaşılmıştır.