Papaver Somniferum (haşhaş) Tohumlarından Elde Edilen Yağın (Oleum Papaveris Seminis) İçeriği, Özellikleri ve Eczacılık Açısından Değerlendirilmesi
Proje no. 23550 · Durum: Kapanmış · 2022
Özet
Haşhaş, Papaveraceae (gelincikgiller) sınıfına dahil, tek yıllık eski bir kültür bitkisidir. Kökü Asya, Avrupa ve Afrika’ya kadar uzanır. Haşhaş bitkisi içerdiği alkaloitler nedeniyle eczacılık ve tıp açısından önemlidir (Baytop, 1999). Alkaloitlerin eldesi için ise bitkinin olgunlaşmamış ve çizilmemiş meyveleri yani Fructus Papaveris İmmaturi kullanılır. Drog %0,2-0,8 oranında alkaloit içermektedir. Yapılan ıslah çalışmaları ile bu oran %1’e ulaşmış durumdadır. Tıpta ve eczacılıkta en çok kullanılan alkaloitler ise morfin, kodein, tebain, noskapin ve papaverin’dir (Arslan, 2008).<br /> Çizme mevsiminde toplanan meyveler, hafif ısıda kurutulur ve tohumlar çıkarılarak drog elde edilir. Tohumları hiç alkaloit taşımaz ve sadece yağ eldesinde kullanılır (Tanker, 1990). Haşhaş yağı, tohumlarda % 50 oranında bulunan,sarı renkli, kuruyucu yüksek besleyici değeri olan gıda ve yemeklik yağ kaynağı olarak kullanılan yağlardan olup çoklu doymamış yağ asitlerince zengin (%87-90) bir kaynaktır (Abudak, 2014). Doymamış yağ asitleri içerisinde linoleik asit, doymuş yağ asitleri içerisinde (%9,8-13,1) ise palmitik asit hâkim yağ asitleridir İçerdiği linoleik asit sayesinde damar sertliği ve diğer kardiovasküler hastalıkların riskini azaltmada rol oynayabilir. Ressamlar tarafından tuvalleri kaplamak için ayrıca dengeli bir yağ asidi kompozisyonu ile bazı gıdaların besinsel değerini geliştirmek için kullanılabilir (Abudak, 2014) (Başer, 2021) (Bozan, 2008)<br /> Bu proje kapsamında hedefimiz haşhaş tohumlarından elde edilen yağın içeriğini, özelliklerini, eczacılık ve sağlık açısından değerlendirilmesini ayrıntılı bir şekilde ortaya koyarak piyasadan temin ettiğimiz haşhaş tohumlarından Soxhlet ekstraksiyonu ile yağını elde etmek ve hem bu elde edilen yağ ve hem de soğuk sıkım elde edilen ticari bir haşhaş yağı üzerinde karşılaştırmalı genel görünüş, çözünürlük özellikleri, relatif yoğunluk, refraksiyon indisi, asitlik sayısı gibi genel kalite kontrol çalışmalarını yürütmektir.