Lise Öğrencilerinde Sigara Konusunda Yürütülecek Olan Akran Eğitiminin Sigara Kullanma Davranışı Üzerine Etkisi
Proje no. 22707 · Durum: Kapanmış · 2021
Özet
Sigara kullanımı dünyada ve Türkiye’de önlenebilir hastalık, sakatlık ve ölümlerin en önemli nedenidir. Sigara kullanımı gençler arasında giderek artmaktadır ve bu nedenle tütün endüstrisi tarafından gençler tütün kullanımı için başlıca hedef haline gelmektedir. Bu araştırmanın amacı lise öğrencilerinde sigara konusunda yürütülecek olan akran eğitiminin sigara kullanma davranışı üzerine etkinliğinin değerlendirilmesidir. Araştırma İzmir İli Kemalpaşa İlçesi’nde bulunan bir Meslek lisesinde 2020-2021 eğitim öğretim döneminde yürütülecektir. Araştırma yarı deneysel eğitim girişimi çalışmasıdır. Araştırmada 1. aşama durum saptaması, 2. aşama gönüllü akran eğitimcisi olacak gönüllü öğrencilerin belirlenmesi, 3. aşama akran topluluğu belirleme ve photovoice yönteminin kullanımı, 4.aşama akran eğitiminin uygulanması ve 5. aşama akran eğitiminin değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak “Fagerström Nikotin Bağımlılık Testi Ölçeği”, “Küresel Gençlik Tütün Anketi Türkiye Soruları” ve “Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32” kullanılacaktır. Ülkemiz 2004 yılında DSÖ Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi’ni imzalamasının ardından KGTA sistemine dâhil olmuştur. Anket formu 79 sorudan oluşmaktadır. Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği-32; on beş yaş üzeri ve okuryazar olan kişilerde sağlık okuryazarlığını değerlendirmek amacıyla geliştirilmiş öz bildirim ölçeği olup; Avrupa Sağlık Okuryazarlığı Araştırma Konsorsiyumu tarafından geliştirilen kavramsal çerçeveye dayanmaktadır. Araştırmada kullanılacak Photovoice yöntemi; insanların belirli bir fotoğraf tekniği aracılığıyla topluluklarını tanımlayabilecekleri, temsil edebilecekleri ve geliştirebilecekleri bir süreçtir. Proje sonucunda sigara kullanımının azaltılması sigara ile ilişkili önlenebilir hastalık, sakatlık ve ölümlerin azalabileceği, sağlığa/sigaraya harcanan maliyetin düşeceği, sigaranın çevreye verdiği zararlar azaltılarak böylece toplumsal sağlık ve ekonomik kazanç sağlayacaktır. Ergenlerin davranışları üzerinde akran grubunun etkisini göz önüne alınarak tütün ürünü, alkol ve madde kullanma gibi durumlarda davranış değişikliği sağlayacağı öngörülmektedir.