Efe (Apis mellifera anatoliaca) ve Efe F1 Arılarında Hijyenik Davranış Performansı Üzerine Oktopamin, Tyramine, Dopamin ve Adenozin Reseptör Genlerindeki SNP’lerin Seleksiyon Kriteri Olarak Araştırılması
Proje no. 75598 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2022
Özet
<p>Arıcılık ülkemizde çok eski dönemlerden beri yapılmakta olan bir faaliyet ve üretim şeklidir. Ülkemizin coğrafi yapısı, bitki örtüsündeki çeşitlilik ve dolayısıyla nektar ve polen kaynağındaki zenginlikle ülkemizin tüm bölgelerinde bölgeye has ekotipler ile yapılan arıcılık, önemli bir tarımsal uğraş ve üretim dalıdır.</p><p>Bal arıları, insan sağlığı ve beslenmesi yönünden değerli olan birçok ürünü üretmeleri ve sayısız bitki türünün döllenmesinde rol oynamaları sebebi ile bitki ve hayvan sağlığına, dolayısıyla da insan sağlığına önemli katkılar sağlayan değerli canlılardır. Ekosistemin çeşitliliği ve hayatın devamlılığı için mutlak gerekli olan arılar kovandaki yaşamlarının devamlılığını işbirliği içinde çalışarak sağlamaktadırlar. Yaklaşık 42 günlük bir yaşam süreleri olan işçi arılar kovan içindeki ve dışındaki her türlü görevde rol alan gruptur. Kovan içi işlerde görev alan genç işçi arılar kolonideki hastalıklarla mücadelede önemli bir görev üstlenmektedir. Bunun yanı sıra hastalıklara karşı direnç sağlamada hijyenik davranış gibi genetik olarak belirlenmiş özelliklere de sahiptirler. Hijyenik davranış özelliği ile enfekte veya varroa bulaşmış larvalar belirlenerek bulunduğu gözler açılmaktadır ve dışarı atılmaktadır. Bu davranış özellikle koloni performansının arttırılması ve bazı hastalık ile parazitlere direnç sağlanması bakımından önem taşımaktadır. Hijyenik davranışın da içinde bulunduğu bu tip özellikler işçi arıların genotipinden etkilenebilmektedir. Moleküler genetik yöntemler kullanılarak bal arısı genom dizisinden faydalanılabilir, dolayısıyla örneğin hijyenik davranıştan sorumlu olan gen bölgeleri ile ilişkili markörler tespit edilebilir ve ıslah çalışmalarına katkı sağlanabilir.</p><p> </p><p>Ülkemizde, arılı çerçeve sayısı, yavrulu alan, kışlama yeteneği, nektar ve polen toplama yeteneği ve hastalık ve zararlılara direnç gibi koloni performansları üstün kovanlarla arıcılığın daha iyi seviyelere taşınması bakımından bu tür genlere göre ıslah edilmiş kovanların damızlıkta kullanılması gerekmektedir. Fenotip ve pedigri bilgilerine göre yapılan ve uzun zaman alan seleksiyonlar yerine tüm genom boyunca yayılmış Tek nükleotid değişimleri (Single Nucleotide Polymorphism, SNP) kullanılarak yapılan seleksiyon çalışmaları ile daha kısa sürede ve daha güvenilir sonuçlara ulaşılmaktadır.</p><p>Bu araştırmada İzmir’de Menemen lokasyonundada bulunan Efe (<em>Apis mellifera anatoliaca</em>) ve Bornova lokasyonunda bulunan Efe F1 Arılarında hijyenik davranış performansları incelenecektir. Koloni hijyenik davranış performansları üzerine Oktopamin, Tyramine, Dopamin ve Adenozin reseptör genlerindeki SNP’ler belirlenerek söz konusu genlerin bal arılarının ıslahında bir seleksiyon kriteri olarak kullanım imkanları araştırılacaktır.</p>