Kronik Hastalığı Olan Yetişkinlerin Sağlık Okuryazarlığı ve Öz Etkililik Düzeylerinin İncelenmesi
Proje no. 24006 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2022
Özet
<p>Kronik hastalıklar, günümüzün en büyük problemlerinden biri olarak karşımıza çıkmaktadır. Geri dönüşü olmayan bu hastalıklara uyumu arttırmak ve olumsuz etkilerini azaltabilmek birçok davranış değişikliğini de beraberinde getirir. Alışkanlıklarımızı ve daranışlarımızı değiştirebilme ve sürdürebilmede öz etkililik önemli bir role sahiptir (Atan, 2018; Smith, Chang ve Gallego, 2019). Bireyler yüksek öz etkililik ile olumlu sağlık davranışlarını geliştirebilirler ve kronik hastalıkların gerektirdiği değişikliklere uyum gösterebilirler. Bunun için bilgi gereksinimi de vardır. Bilgiye ulaşıp davranışa dökebilmeye kadar olan süreci içeren sağlık okuryazarlığı kronik hastalıklarda özyönetimi büyük ölçüde etkilemektedir. Öz etkililik ve sağlık okuryazarlığı bu noktada birirleriyle yakın ilişki içindedirler (Ceyhan ve Ünsal, 2018; Guntzviller, King, Jensen ve Davis, 2017; Kim ve Lee, 2016). Öz yönetimin bir parçası olan bu iki kavram arasındaki ilişkiye ışık tutulmalıdır. Bu araştırmanın amacı; kronik hastalığı olan yetişkinlerin sağlık okuryazarlığı düzeyini ve öz etkililik düzeyini belirlemek ve kronik hastalığı olan yetişkin bireylerin sağlık okuryazarlık düzeyinin öz etkililik düzeyini nasıl etkilediğini incelemektir.</p><p>Tanımlayıcı tipteki bu çalışma SBÜ Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Dahiliye Kliniklerine başvuran kronik hastalığı olan yetişkin bireylerle yüz yüze görüşme yöntemi ile veri toplanması planlanmıştır. Araştırma örneklemini; 20 Haziran 2022 – 26 Eylül 2022 tarihleri arasında SBÜ Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi dahiliye kliniklerine başvuran, en az 6 aydır kronik hastalığı olan, dahil edilme ve dışlanma kriterlerine uyan bireyler oluşturacaktır. Örneklem seçiminde kartopu örnekleme tekniği kullanılacaktır. Araştırmanın örneklemini belirlemek için (Liu ve diğerleri, 2020) tarafından yapılan bir çalışma referans alınmıştır. Bu çalışmada kronik hastalığı olan bireylerde yetersiz sağlık okuryazarlık düzeyi %25.8 olarak bulunmuştur. Buna göre evrendeki birey sayısının bilinmediği durumlarda örneklem hesaplama formülünden yararlanılmış, ulaşılmak istenen minimum örneklem 288 kişi bulunmuştur. </p>