TÜRKİYE DE İŞÇİ SINIFI OLUŞUMUNUN DÜNÜ VE BUGÜNÜ: NAZİLLİ ÜZERİNE BİR ALAN ÇALIŞMASI
Proje no. 840 · Durum: Kapanmış · 2017
Özet
Nazilli Basma Fabrikası, erken cumhuriyet döneminin kalkınma anlayışı çerçevesinde yürütülen sanayileşme politikalarının en önemli sonuçlarından biridir. Fabrikanın temeli 1933 yılında kurulan Sümerbank bünyesinde 1935 yılında atılmış ve fabrika 1937 yılında faaliyete geçmiştir. Kuruluş tarihinden üretim faaliyetlerinin son erdiği 2003 tarihine kadar Nazilli ilçesinin sosyo-ekonomik yapısına doğrudan etki etmiştir. Bu çalışmanın amacı, erken cumhuriyet dönemi kalkınma ve sanayileşme politikalarının işçi sınıfı oluşumu sürecindeki etkilerini analiz etmektir. Bu etkiler ana hatlarıyla proleterleşme, kentleşme, sınıf bilinci inşası ve işçi sınıf örgütlenmesi gibi aşamalarla değerlendirilse de Bunların dışında bir işçi sınıfı kültürünün gündelik hayattaki dışavurumlarıyla da kendini göstermektedir. Bu değişkenleri değerlendirmek üzere fabrikanın kuruluşundan itibaren üretim kapasitesi, çalışan sayısı, çalışanların aldığı ücretler ver sermaye göstergeleri fabrikanın arşivinden ve ikincil kaynaklardan derlenmiştir. Ancak bu çalışmanın en önemli yöntemsel katkısı Nazilli Basma Fabrikası’nda çalışan işçilerle yapılan sözlü tarih çalışmasıdır. Bu bulgular ışığında fabrikanın erken cumhuriyet dönemi kalkınma anlayışı çerçevesinde büyük bir sosyo-ekonomik dönüşüm yarattığı ancak hakim iktisat politikalarının süreklilik arz etmemesine ve uygulanan ekonomi modellerinin değişimine bağlı olarak söz konusu sosyo-ekonomik dönüşümlerin yapısal düzeyde sürdürülmediği sonucu öne çıkmaktadır.