Doğal Ürün Olan Gypsogenin Bileşiği ile Bazı Hetero Gruplu Kinon Bileşiklerin Bazı Amin Türevleri ile Sentezi ve Sitotoksik Aktivitelerinin İncelenmesi
Proje no. 25288 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2023
Özet
<p>Gypsogenin aglikonu, karanfil familyasına ait olan triterpenik doğal bir bileşiktir. Helvacılık yapımında kullanılan çöğen suyuna (<em>Gypsophila arrostii </em>bitki köklerinin suda kaynatılması sonucu elde edilen) uygulanan hidroliz işlemlerinin sonunda gypsogenin bileşiğinin elde edilmesi bilinen en yaygın yöntemlerdendir. Gypsogenin aglikonu içeren doğal bileşiklerin antiviral, antitümör, antikarkinojenik, antioksidan ve antikanser gibi biyolojik aktiviteleri son yıllarda öne çıkmaktadır. Daha önceki yürütülen 1001 ve Tübitak İkili İşbirliği çalışmalarımızda gypsogenin aglikonu eldesi ve bazı semi-sentez çalışmalarımızı gerçekleştirdik. Özellikle amin türevleri sonucu elde edilen bileşiklerin biyolojik aktivite (antibakteriyal, antifungal ve sitotoksik) bakımından oldukça etkin sonuçlara sahip olması nedeniyle doğal bir ürün olan gypsogenin bileşiği üzerine çalışmalarımızı yönlendirdik.</p><p>Aynı zamanda; Kinon çatısı içeren bileşiklerin de yüksek biyolojik aktiviteye sahip oldukları da bilinmektedir. Özellikle, tedavi edici kinon bileşiklerin herbisit, fungusit, insektisit vb. özellikler gösterdikleri de bilinmektedir. Kinon bileşiklerinin en önemli özellikleri, bir indirgeme-yükseltgeme dönüşüm sistemi sağlamış olmalarıdır. Bu indirgeme-yükseltgeme sistemi sayesinde de fotosentez ve solunum gibi biyolojik redoks tepkime zincirlerinde önemli rol oynarlar. Kinon bileşikleri ile reaksiyona giren amin bileşiklerinden elde edilen bileşikler biyolojik mekanizmalarda oldukça önemli ve etkin rol oynarlar.</p><p>İlaç kimyasına son derece etkin katkıda bulunan birbirinden bağımsız iki doğal ürünün aynı aminlere karşı olan reaksiyonlarını inceleyip elde edilen sentezler sonucu, biyolojik aktivitelerinin aynı koşullar ortamında değerlendirilmesi büyük önem taşımaktadır.</p><p>Bu amaç doğrultusunda, bu proje kapsamında, 2,3-dikloro-1,4-naftakinon, 2-metilnaftakinon (menadion-Vitamin K3), 5-nitro-2,3-dikloro-1,4-naftakinon kinon çatılı bileşikler ile Gypsogenin aglikonu başlangıç maddesi olarak seçilecektir. Bu başlangıç maddelerinin biyolojik aktivite gösterdiği bilinen farklı amin bileşikleri ile reaksiyonu sonucu elde edilecek bileşiklerin aktiviteleri kıyaslamayı ve tüm türevlendirmelerden sonra detaylı anti-kanser aktivite çalışmalarını gerçekleştirmeyi planlıyoruz. Elde edilen bileşikler, bilgisayar-destekli yerleştirme çalışmasıyla (computer-assisted docking study) daha fazla optimize edilecektir. Bu çalışma, kanser moleküler hedefleri için yüksek özgüllükte antikanser ilaçlar elde etme imkânına sahiptir. Buna ek olarak; gypsogenin türevlerinde ve kinon türevlerinde mevcut olan amin grupları, sadece kanser için etkili hedef molekülleri üzerinde değil aynı zamanda diğer hastalıkların hedef proteinleri üzerinde de etkili olabilmek amacıyla yerleştirme çalışmaları (docking study) gibi etkili araştırmaların yapılmasına bu proje ile olanak sağlanabilecektir. Bu araştırma projesi kapsamında elde edilecek verilerden; uluslararası katılımlı, farklı disiplinlerin görev alacağı, SCI kapsamında, yüksek etki faktörlü dergilerde, yüksek atıf alma potansiyeline sahip makaleler üretilmesi de planlanmaktadır.</p>