Ekoloji ve Tiyatro: Çağdaş Eko-Tiyatroda Natüralizmin İzleri
Proje no. 32892 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2025
Özet
<p> </p><p>Çağdaş tiyatro çalışmalarında, ekoloji (çevrebilim) temalarını ele alan tiyatro eserleri genelde çevreci (environmentalist) kuramlar çerçevesinde ele alınmaktadır. Oysaki bu tür drama eserlerinin 19. yy. modern tiyatronun ilk eserlerinde de görülen çeşitli natüralist (doğalcı) tema ve teknikleri kullanmaları dikkat çekicidir. Ancak eleştirel literatürde, natüralizmin eko-tiyatro içindeki rolüne dair çalışmalar bulunmamaktadır. Tam tersine, bu dramatik biçimin üç temel gerekçeyle reddedildiği görülmektedir. Birincisi, natüralizmin (doğalcılık), günümüzde karşı karşıya olduğumuz iklim krizlerinin temel nedenlerinden biri olan insan merkezciliği güçlendirdiği düşünülmektedir. İkinci olarak, feminist eleştirilerin de vurguladığı gibi, natüralist oyunların erkek bakış açısını pekiştirdiği iddia edilmektedir. Üçüncü olarak ise, natüralizmin muhafazakâr ve kaderci bir yaklaşım sergileyerek değişimi teşvik etmek yerine, çevresel ve kalıtsal etkenlerin bireyler üzerindeki belirleyici gücünü vurguladığı öne sürülmektedir. Bu önyargıların ötesinde, bu alandaki yaratıcı ve eleştirel çalışmaları inceledikçe, çağdaş eko-tiyatroda natüralizmin rolüne dair daha derin ve ayrıntılı eleştirilerin eksikliği fark edilmiştir.</p><p>Bu araştırma projesi, natüralizmin çağdaş oyun yazarları ve tiyatro yapımcıları için ekolojik meseleleri dramatize etme bağlamında ne tür olanaklar sunduğunu sorgulamaktadır. Ekolojik tiyatro, yalnızca doğaya dair temsiller sunmanın ötesine geçerek, tiyatronun estetik ve anlatı olanaklarını genişleten yeni biçimlerle şekillenmeye devam edecektir kanaatindeyiz. Bu çalışmada çalışılacak ekolojik natüralizm tiyatro örnekleri, alanında farklı dereceleri detaylandırılacak kavramsal ve işlevsel kapsamda ele alınacaktır.</p><p>Bu araştırma projesi, konu itibariyle Ege Üniversitesi Öncelikli alanlarından “26.5. Çevre, Edebiyat ve Kültür Çalışmaları” kapsamında yürütülecektir. Yapılan araştırma neticesinde İngilizce olarak yazılacak olan makale / kitap/ kitap bölümünün uluslar arası yayınevlerinde basılması ve bu konuyla ilgili nitelikli ve alana katkı sağlayacak bir çalışma olması hedeflenmektedir.</p><p> </p><p><strong>Anahtar Kelimeler: Ekoloji, Tiyatro, Natüralizm, Drama, Çağdaş Edebiyat, Çevre ve Kültür</strong></p>