Patates Klonlarının Morfolojik, Tarımsal ve Kalite Özelliklerinin Belirlenmesi
Proje no. 31934 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2024
Özet
<p>Patates üretimi geleneksel olarak yumru ile yapılmakta olup, yüksek verim potansiyelini devam ettirmek verim kapasitesi yüksek çeşit ve kaliteli tohumluk kullanımından geçmektedir. Dünyada sertifikalı tohumluk üretiminde meristem kültürü ile başlayan tohumluk üretimi in vitro bitkilerin nodal çoğaltımları ile sürdürülmektedir (Pruski, 2007; Struik, 2007). Bu in vitro bitkilerin sera koşullarında yetiştirilmesi ile mini yumrular elde edilmektedir (Ahloowalia, 1994; 2000). Ülkemiz patates yetiştiriciliğinin en önemli sorunları arasında kendi yerel çeşitlerimize dayalı tohumluk üretim sistemimizin bulunmayışı gelmektedir. Türkiye’de patates ıslah çalışmaları ise 1970 yılında faaliyete geçirilmiştir (Yıldırım, 1977; Yıldırım ve Çalışkan, 1981). Fakat bugüne kadar geliştirilen çeşitlerin henüz ticari üretimi ile piyasaya girişi ve yabancı kaynaklı introdüksiyon çeşitlerle rekabet şansı bulunmamıştır. Bu nedenle ülkemizin değişik bölgelerinde ıslah programlarının oluşturulması ve bölge koşullarına uygun yerli çeşitlerin ülke ekonomisine kazandırılması gerekmektedir. Bu proje kapsamında patateste çeşitli özellikler bakımından seçilmiş farklı ebeveynlerden oluşan melezleme programı sonrası elde edilen 1.klonal generasyonda yer alan melez klonların, önce meristem kültürü ile hastalıksız ana stoklarının oluşturulması ve sonrasında bunların mini yumrularının tarla denemelerinin yapılarak patates klonlarının fizyolojik, tarımsal ve kalite özellikleri bakımından seleksiyonun yapılması hedeflenmektedir.</p><p><br></p><p>Çalışma 2023-2026 tarihleri arasında Ege Üniversitesi Tohum Teknolojisi Uygulama ve Araştırma Merkezi, Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü doku kültürü laboratuvarı, patates tohumluk üretim serası, fidelikleri ile bölüm deneme alanlarında yürütülecektir. Melezleme sonrası patates klonlarının in vitro kültürü yapılarak genetik stokları oluşturulacaktır. Bu genetik stokların tesadüf parselleri deneme desenine göre sera denemeleri yapılacak, elde edilen mini yumrular fidelik denemesine alınacaktır. Burada hasat edilen mini yumrular ilkbahar ve güz yetiştirme döneminde tarla denemelerine alınarak farklı ebeveyn kaynaklı klonların fizyolojik, tarımsal ve kalite özellikleri bakımından değerlendirmesi yapılacaktır.</p><p><br></p><p>Böylece bu çalışma ile patateste klasik ıslah programına biyoteknolojik yöntemlerin uygulanması sağlanacak; bunun yanında ıslah programında kullanılan genetik materyalin in vitro stokları oluşturulacaktır. Bu da ıslah programlarında uygulanmayan tohumluk teminin erken generasyonda sağlanması açısından çalışmanın özgün değeri olarak karşımıza çıkmaktadır.</p><p><br></p><p>Bu şekilde yürüyen tez projesi ile aynı anda farklı sayıda klonun değerlendirilmesi yapılacak ve farklı özellikler bakımından klonların değerlendirilmesi bu projeden beklenen sonuçlar olarak görülmektedir. Farklı özellikler bakımdan farklı ekim zamanlarında üstün olarak belirlenen klonların ileriki yıllarda Ege Bölgesi koşulları başta olmak üzere Ülkemizin farklı bölgelerinde değerlendirilmek üzere yerli ve milli çeşitlerin geliştirilmesine ve ekonomiye kazandırılması için genetik materyal oluşturulacaktır.</p><p><br></p><p> </p><p> </p>