Simbiyotik Yaklaşımla Zeytin Prinasından α-Glikozidaz ve α-Amilaz Enzim İnhibitörleri İçeren Aerojel Üretimi ve Gıdalarda Glisemik İndeksi Düşürme Etkisinin Araştırılması
Proje no. 29554 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2023
Özet
<p>Yaşam standartlarının ve beslenme alışkanlıklarının değişimi ile diyabet, dünya çapında en yaygın kronik hastalıklardan biri haline gelmiştir. Tip II diyabet ve obezite gibi metabolik sendromların oluşmasının nedeni ise yüksek glisemik indeksli (GI) gıdaların tüketilmesindeki artıştır. Düşük GI içeren yiyecekler içeren diyetlerin tip II diyabet riskini azalttığı görülmüştür. Çoğunlukla ince bağırsakta karbonhidratların sindirim enzimleri (pankreatik α-amilaz ve ince bağırsak α-glukozidaz) tarafından parçalanması sonucunda kan şekeri yükselir. Postprandiyal hiperglisemiyi azaltmanın yöntemlerinden biri de bu iki enzimin aktivelerini inhibe etmektir. Akarboz vb etken bileşenlerin hiperglisemi kontrolünde etkili olduğu kanıtlanmış ancak yapılan çalışmalar gastro-intestinal sindirim üzerinde çoklu yan etkilerinin bulunduğunu göstermiştir. Kan şekerini düşürmek ve diyabeti önlemek için karbonhidratları hidrolize eden enzimleri inhibe etme özelliğine sahip ve düşük yan etkileri kabul edilebilir düzeyde olan alternatiflerin araştırılması gerekmektedir. Bu amaçla bitkilerin farklı kısımlarından elde edilen fenolik bileşiklerin α-glukozidaz ve α-amilaz enzimlerinin inhibisyonu amacıyla kullanılabildiği birçok araştırmada rapor edilmiştir. Zeytin pirinasında bulunan fenolik maddelerin, α-amilaz ve α-glukozidaz enzimlerine karşı inhibitor etkisi gösterdiği çalışmalarla kanıtlanmıştır.</p><p>Aerojeller, düşük ısıl iletkenliğe, düşük yoğunluğa, yüksek spesifik yüzey alanına uyumlu gözenekli katı yapıya ve mükemmel kütle transfer özelliklerine sahip özel bir malzemedir. Aerojeller çoğunlukla inorganik veya sentetik polimer içeriklidir. Biyopolimer malzemelerin de aerojel oluşturmak için kullanım potansiyelleri bulunmaktadır ve insan diyetiyle uyumu, sağlık açısından yan etkilerinin olmaması ve önemli fiziksel özellikleri nedeniyle gıda uygulamaları için yeni fırsatlar sunmaktadır. Aerojeller; nutrasötikler, besin salımını ayarlayabilen ve tokluğu modüle edebilen besin takviyeleri, aromalar ve diğer katkı maddeleri için taşıyıcı ve gıda ambalajlarında akıllı bileşenler olarak kullanılabilecek gıda sanayii için umut verici sistemlerdir. Selüloz doğada bol miktarda bulunan, sürdürülebilir kaynaklardan büyük ölçekte üretilebilen, biyobozunur ve çeşitli uygulamalar için modifiye edilebilen bir malzemedir. Selüloza suda mukavemet sağlamak için lignin benzeri doğal alternatif kaynakların kullanımına yönelik çalışmalara ihtiyaç bulunmaktadır.</p><p>Bu çalışmada, kullanıldığı gıdalarda glisemik indeksi düşürmeye yönelik, α-amilaz ve α-glukozidaz enzim inhibitörü özelliği gösteren zeytin pirinası kaynaklı fenolik bileşikleri içeren yüksek gözenekliliğe ve yüzey alanına sahip aerojellerin üretilmesi hedeflenmiştir. Zeytin pirinası kaynaklı fenolik bileşiklerin yüzey alanı geliştirilmiş aerojel yapı içinde kullanılacak olması projenin özgün yönlerinden biridir. Fenolik bileşiklerce zenginleştirilmiş ve ıslanmaya dayanımı sağlamak üzere lignin içeren selüloz bazlı aerojellerin sindirim sıvılarındaki stabilitelerinin belirlenecek olması da bu projenin başka bir özgün yönünü oluşturmaktadır. Farmasötik uygulamalarda α-amilaz ve α-glukozidaz enzim inhibitörü olarak kullanılan akarboz ile buna alternatif olarak elde edilen aerojellerin performansının karşılaştırılması incelendiği kadarıyla ilk defa bu projede ele alınacaktır.</p>