Kemoterapi İlişkili Alopesinin Sosyal İzolasyon ve Yaşam Kalitesine Etkisi
Proje no. 28525 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2023
Özet
<p class="ql-indent-2">Önemli sağlık problemlerinden biri olan kanser dünyada ve ülkemizde ciddi bir morbite ve mortalite nedenidir. Alopesi de kemoterapi tedavisinin en acı verici yan etkilerden biridir. Görülme sıklığının artmasıyla birlikte kanserin yarattığı fiziksel, psikolojik ve sosyoekonomik sorunların da arttığı ve böylece bireylerin yaşam kalitelerinin olumsuz yönde etkilendiği bilinmektedir. Kanserin başlıca tedavisi olan kemoterapi, tedavisi esnasında kontrol altına alınmak veya yok edilmek istenen kanser hücreleriyle birlikte sağlıklı hücrelerin de etkilenmesinden dolayı birçok yan etki ortaya çıkmaktadır. Alopesi, kişide uyum bozukluğu, stres, sosyal izolasyon, somatik veya seksüel işlev bozukluğu, suçluluk, beden imajından memnuniyetsizlik, depresyon gibi ciddi sorunlara neden olabilmektedir. Aynı zamanda kemoterapi tedavisi planlanan hastaların bazıları, sadece alopesi sebebiyle tedavi olmayı reddetmektir. Kanser hastaları için alopesi memelerini kaybetmekten daha zor bir deneyim olarak algılanmaktadır. Kanser hastaları, hastalıkları ile ilgili şartlar ve sınırlılıklardan dolayı sosyal ilişkilerde zorluk yaşayabilmekte saç dökülmesi nedeni ile toplumdan izole olabilmektedir. Yetersiz sosyal desteğe sahip onkoloji hastalarında da kansere bağlı ölümlerde önemli bir artış vardır . Alopesi kanser hastaları üzerinde bu kadar büyük bir etki yaratırken, alopesi deneyimi hakkında oldukça az şey bilinmektedir Uluslararası ve ulusal literatürde konuya ilişkin yeterli çalışma olmadığı görülmektedir. Bundan dolayı bu projenin amacı kemoterapi ilişkili alopesi yaşayan kanser hastalarının yaşadığı sıkıntıları değerlendirmek, sosyal izolasyon ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi incelemektir.. Sağlık profesyonellerinin alopesinin hasta üzerindeki olumsuz etkilerini tanıyabilmeleri ve uygun şekilde yönetebilmeleri açısından alana katkı sağlayacağı tahmin edilmektedir. Sağlık çalışanlarının alopesinin hasta üzerindeki olumsuz etkilerini tanıyabilmeleri ve uygun şekilde yönetebilmeleri için hastaların yaşam kalitelerini yükseltmek amacıyla, tedavi ve bakımlarının planlanıp düzenlenmesinde eğitim ve danışmanlık gibi girişimlerin etkililiğinin belirleneceği araştırmalara ön veri oluşturacaktır. Bu girişimlerin ise alopesi nedeni ile tedaviyi reddedilecek, tedavi uyumunu etkileyebilecek hastaların yaşamına destek olabileceği düşünülmektedir.Kesitsel ve tanımlayıcı tipte olan araştırmanın örneklemini Şubat 2023- Temmuz 2023 tarihleri arasında İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Atatürk Eğitim Araştırma Hastanesi günübirlik kemoterapi ünitesine başvurarak kemoterapi tedavisi gören ve dahil olma ölçütlerini karşılayan 18-65 yaş aralığındaki 353 birey oluşturacaktır. Örneklemi sayısı, evreni bilinen örneklem formülü kullanılarak hesaplanmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında; literatür taranarak hazırlanan Hasta Tanıtım Formu, Kemoterapiye Bağlı Alopeside Yaşam Kalitesi Ölçeği (KBAYKÖ), Sosyal İzolasyon Ölçeği ve Kemoterapiye Bağlı Alopeside Sıkıntı Ölçeği kullanılacaktır. Veriler araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniği kullanılarak toplanacaktır. Veri toplama proje izni alındıktan sonra başlayacak olup, araştırma süresi 12 aydır. Bu çalışmada elde edilecek veriler bilgisayar ortamında SPSS 21 paket programı aracılığı ile analiz edilecektir. Araştırma verilerini normal dağılıp dağılmadığını belirlemek için Kolmogorov Smirnov Testi kullanılacaktır. Bağımsız iki değişken ortalaması arasındaki fark için veriler normal dağılıyor ise t-testi, veriler normal dağılmıyor ise Mann-Whitney U testi, İkiden fazla değişkenin ortalamaları arasındaki fark için veriler normal dağılıyor ise Tek Yönlü Anova Testi, Normal dağılıma uymayan veriler için Kruskal-wallis Testi kullanılarak değerlendirilecektir.</p>