Potansiyel alfa-Glukozidaz İnhibitörü Bazı Ftalimit-Sülfonamit Türevi Bileşiklerin Sentez ve Biyolojik Aktivite Çalışmaları
Proje no. 23647 · Durum: Kapanmış · 2022
Özet
Diyabet, hiperglisemi ile karakterize insülin sekresyonundaki eksiklikten veya dokulardaki insülin direncinden kaynaklanan kronik metabolik bir hastalıktır. Diyabet, dünyada çok yaygın olarak görülmekte ve insidası sürekli artmaktadır. Diyabet hastalarında kan glukoz düzeyi kontrol altına alınamadığında ölümlere sebebiyet verebilecek ciddi komplikasyonlar görülmektedir. Yaşam kalitesinin azalması, ölümcül komplikasyonlar ve ülke ekonomilerine mali yük oluşturma gibi nedenler diyabetin etkin bir şekilde tedavi edilmesi zorunluluğunu ortaya koymaktadır.<br /> Diyabet tedavisindeki hedeflerden biri tokluk kan glukoz seviyesinin yükselmesinin (postprandiyal hiperglisemi) engellenmesidir. Postprandial hipergliseminin kontrolü, diyabetin erken tedavisinde ve ölümcül komplikasyonların önlenmesinde önemlidir. Alfa(α)-glukozidaz inhibitörü antidiyabetik ilaçlar bu amaçla kullanılan en etkili ajanlardır.<br /> Akarboz, miglitol ve vogliboz, günümüzde diyabet tedavisinde kullanılan α-glukozidaz inhibitörü ilaçlardır. Hipoglisemiye neden olmadan postprandiyal hipergliseminin kontrolünü sağlasalar da, bu ilaçların kullanımı; düşük etkinliğe sahip olmaları, yüksek maliyetli sentezleri, gastrointestinall yan etkileri nedeniyle sınırlıdır. Bu nedenlerden dolayı daha güvenilir ve daha etkili ilaçların geliştirilmesine yönelik araştırmalar sürmektedir. Farklı çekirdek yapısına sahip bileşikler üzerinde birçok araştırma yapılmakta olup ftalimit türevi bileşikler de bunlar arasında yer almaktadır.<br /> Bu bilgilerden hareketle projemizde, potansiyel α-glukozidaz inhibitörü ftalimit çekirdeği taşıyan üç adet sülfonamit türevi bileşiğin sentezlenmesi, yapılarının spektral analiz yöntemleriyle teyidi ve α-glukozidaz enzim inhibisyonlarının in vitro tayini amaçlanmıştır. Sentezi planlanan bileşiklerin α-glukozidaz inhibitör aktivitelerinin ilk kez bu çalışma ile rapor edilecek olması çalışmamızın özgün yönünü oluşturmaktadır. Çalışma sonuçları daha kapsamlı yeni projelerin oluşturulmasına ön veri sağlayacaktır. Ayrıca proje konusu proje ekibinde yer alan lisans öğrencisinin bitirme tezi çalışmasını oluşturduğundan eğitime de önemli katkı sunacaktır.