Potansiyel fotodinamik özellikte bir grup porfirin türevi bileşiklerin sentezi ve çoklu ilaç dirençli bakteri Escherichia coli’ye karşı antibakteriyel etkilerinin araştırılması
Proje no. 29545 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2023
Özet
<p> </p><p>Mikroorganizmanın antimikrobiyal ilaç etkilerine karşı koyabilmesi olarak bilinen antimikrobiyal direnç, her yıl yaklaşık 700.000 ölüme neden olmakta ve günümüzde endişe yaratan bir durum olarak ortaya çıkmaktadır [1-3]. Enfekte olmuş yaralarda özellikle cerrahi alan enfeksiyonları, travmatik yaralar, yanık yaraları, diyabetik ayak gibi kronik yaralarda çoklu ilaç direnci (MDR) gösteren <em>Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Pseudomonas aeruginosa, Acinetobacter baumannii </em>gibi bakterilerin bulunduğu bilinmektedir ve bu bakterilerde MDR gelişmiş olması nedeniyle enfekte yaraların tedavisinde sorun yaşanmaktadır. MDR’ye yol açarak insan sağlığını tehdit eden enfekte olmuş yaralardan izole edilen karbapenem dirençli <em>Acinetobacter baumannii</em>, <em>Pseudomonas aeruginosa</em>, karbapenem dirençli ve genişlemiş spektrumlu beta-laktamaz üreten <em>Escherichia coli</em> gibi bakterilerin bulunduğu Enterobacteriaceae ailesi gibi bakteriler, yeni antibakteriyellerin geliştirilmesinde öncelikli sırada ele alınmaktadır.</p><p><br></p><p>Günümüzde direnç geliştirme potansiyeli taşımayan antibakteriyel fotodinamik tedavi (aPDT) iyileşmeyen lokalize enfekte yaraların tedavisinde umut vaat eden bir strateji olarak karşımıza çıkmaktadır. Çalışmalarda katyonik porfirin türevlerinin aPDT'de kullanım için verimli fotosensitizan (fotosensitizer; PS) olduğu rapor edilmiştir. Pozitif yüklü moleküllerin, Gram negatif bakterilerin dış zarının negatif yüklü yüzeyleri ile etkili bir şekilde etkileşime girdiği; üç veya dört pozitif yüke sahip porfirinlerin <em>E.coli </em>üzerinde oldukça etkili olduğu bulunmuştur [4-6].</p><p><br></p><p>Önceki çalışmalarımızda, metil, etil, hidroksietil ve propil halojenürle katernizasyon yoluyla sentezlenen katyonik porfirin türevlerinin MDR bakteri suşlarına karşı güçlü fotodinamik inaktivasyon gösterdiği bulunmuştur [7]. Ancak yüksek PS konsantrasyonu fibroblast hücrelerinde %60’a varan toksisite yaratmıştır. Önceki başka bir çalışmamızda, minimum inhibitör konsantrasyon (MİK) değerine göre benzil klorürle oluşturduğumuz katyonik türevin daha güçlü antimikrobiyal aktivite gösterdiği belirlenmiştir [8]. Bu nedenle daha etkili bileşiklere ulaşmak için proje önerimizde, potansiyel fotodinamik özellikte sübstitüebenzil taşıyan katerner türevlerin yara enfeksiyonu etkeni çoklu ilaç direnci paterni gösteren Gram negatif <em>Escherichia coli</em>’ye karşı antibakteriyel etkinliğinin araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaçla bir grup piridinyum yapısına sahip tetra-katyonik porfirin türevi bileşiğin sentezlenmesi ve yapılarının aydınlatılarak MİK değerlerinin belirlenip antibakteriyel fotodinamik etkilerinin araştırılması planlanmıştır.</p><p> </p>