Veles Formasyonu (Kuzey Makedonya) Geç Miyosen Fosil Lokaliteleri Memeli Faunalarının Paleontolojisi
Proje no. 31985 · Durum: Kapanmış · 2024
Özet
<p>Balkanlar'da, Geç Miyosen hominoid/hominin fosil kalıntıları Ouranopithecus ve Graecopithecus cinslerine atfedilmiş olup bu örnekler Yunanistan'da dört ve Bulgaristan'da tek bir faunada kaydedilmiştir. Ülkemizde ise 8,7 milyon yıllık Çorakyerler faunasında bulunan ve 2023 yılında yayını gerçekleşen fosil kuyruksuz maymun türü yeni bir cins altında “Anadoluvius turkae” olarak bilim dünyasına tanıtılmıştır. </p><p>2022-2023 yılı yaz döneminde proje yürütücüsü tarafından Sırbistan-Belgrad Doğa Tarihi Müzesi fosil memeli koleksiyonlarında yürütülen paleontolojik çalışmalar sırasında, Kuzey Makedonya’da yer alan ve zengin fosil memeli faunaları ile bilinen “Veles Formasyonu” koleksiyonu ile yine bu formasyondan gelmiş olan fosil kuyruksuz maymuna ait bir fosil molar (azı dişi) örneği bulunmuştur. Bu aynı zamanda Avrupa’da Yunanistan ve Bulgaristan dışında kuyruksuz maymun fosilinin bulunduğu üçüncü bir ülkenin varlığını ortaya koyan önemli bir keşiftir. Bu yeni bulgu GD Akdeniz ve Balkanlarda yaşayan fosil maymunlarının sanıldığından çok daha çeşitli olduğunu ve fosil homininlerin ilk üyelerinin Afrika ile Avrasya arasındaki yayılımlarının önemli bir parçası olduklarını da göstermektedir.</p><p> </p><p>Veles Formasyonu (Kuzey Makedonya) 100 yılı aşkın bir süredir zengin Geç Miyosen (~ 7.5 Milyon sene) memeli faunasıyla bilinmesine karşın “Belgrad Doğa Tarihi Müzesi” Koleksiyonları üzerinde son 60 yıl içerisinde herhangi bir paleontolojik ve taksonomik çalışma gerçekleştirilmemiştir.</p><p><br></p><p>Memeli fosilleri evrim hızlarının yüksek olması, paleocoğrafik dağılımlarının geniş ve stratigrafik dağılımlarının kısa olmasıyla biyostratigrafik çalışmalarda çok yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu bağlamda “Veles” maymun taksonun yaşının ortaya konması ve bölgenin Geç Miyosen paleocoğrafyası ve ekolojisinin anlaşılması için, öncelikle bu zengin memeli koleksiyonda yer alan memeli taksonlarının sistematik tayinlerinin gerçekleştirilmesi gerekmektedir.</p><p><br></p><p>Bu proje kapsamında, Veles Formasyonu faunalarına ait koleksiyonların sistematik açıdan tayini ve öncel çalışmalara ait kayıtların revizyonu gerçekleştirilecektir. Veles bölgesinde yapılacak yüzey arazi çalışmalarında fosil içeren birimlerden yeni yaş verileri elde edilmesi için mikromemeli fosillerinin eldesine yönelik yıkama/ayıklama işlemleri gerçekleştirilecektir. Bu tip arazi ve laboratuvar çalışması içeren paleontolojik bir proje Kuzey Makedonya/Sırbistan Geç Miyosen makromemeli fosil faunalarında ilk defa gerçekleştirilecektir. Ayrıca bu proje bağlamında Türk-Sırp araştırıcıların bilgi ve deneyim paylaşımı ile paleontoloji disiplininde uluslararası bir bilimsel program ilk defa başlatılmış olacaktır.</p>