İnsan Göbek Kordonu Kökenli Mezenkimal Kök Hücreleri ve Bu Hücrelerden Elde Edilen Eksozomların Derinin Kimyasal Yanık Modelinde Yara İyileşmesi Üzerine Etkilerinin Karşılaştırmalı Araştırması

Proje no. 32603 · Durum: Kapanmış · 2024

Özet

Kimyasal yanıklar, yanık travmalarının yaklaşık %4’ünden sorumlu iken, yanığa bağlı ölümlerin ise %30’undan sorumludur. Bu yanık tipi, dokulara derinlemesine nüfuz edebildikleri için özel tedavi gerektiren ciddi travmalardır. Deri kimyasal yanıklarının tedavisinde çeşitli ajanlar uygulanmakta ancak halen ortak konsensusa varılmış standart etkin bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Yanık sonrası deri bütünlüğünün bozulması organizmayı enfeksiyonlara açık hale getirdiği için öncelikli hedef, deri iyileşmesini hızlandırarak ortadan kalkmış bu bariyerin tekrar kurulmasıdır ve bu, yara iyileşmesi sürecinin iyi bir organizasyon ve bütünlük içinde ilerlemesi ile mümkündür. Ancak yanık ile tetiklenen aşırı inflamasyon, bu süreci zorlaştıran başlıca nedenlerden biridir. Yara iyileşmesinde önemli potansiyele sahip insan göbek kordonundan elde edilen mezenkimal kök hücreler (MKH), invaziv bir prosedüre gerek olmadan izole edilebilmeleri, düşük immünojeniteleri, güçlü anti-inflamatuar etkileri gibi avantajları nedeniyle popülerliğini korumaktadır. Yara iyileşmesi üzerindeki olumlu etkileri birçok çalışmada gösterilen MKH’in terapötik amaçlı klinik kullanımlarının beraberinde getirebileceği tromboemboli, istenmeyen immun yanıt gelişimi gibi riskler yeni arayışların önünü açmıştır. Kök hücrelerin parakrin etkilerinde görevli eksozomlar, kök hücrelere kıyasla daha küçük, daha az immunojenik ve daha biyouyumlu olmaları nedeniyle birçok çalışmada araştırma konusu olmuştur. Literatür tarandığında eksozomların birçok deri yara modelinde yara iyileşmesi üzerine olumlu etkilerinin gösterildiği; etiyolojide kimyasal yanığın yer aldığı deri yaralarının iyileşmesinde eksozomların çalışılmadığı, çalışılan yanık modellerinin temas yanığı ve termal yanık ile sınırlı kaldığı görülmektedir. Çalışmamızda bu amaçla 24 adet Wistar Albino sıçan kullanılarak kimyasal yanık modeli oluşturulacaktır. Sıçanların sırtında 2M NaOH ile 1,5 cm çaplı dairesel alkali yanık oluşturulduktan sonra sıçanlar n=8 olacak şekilde üç gruba ayrılacaktır. <ul><li>Grup 1 (Kontrol)’deki sıçanların sırtındaki yanık sahasına üç noktadan subkutan yolla PBS,</li><li>Grup 2’dekilere insan göbek kordonu kökenli MKH,</li><li>Grup 3’tekilere insan göbek kordonu kökenli MKH’inden elde edilmiş eksozomlar enjekte edilecektir.</li></ul> Klinik gözlemler ile yara çevresinin küçülmesi, yara kontraksiyonu ve kapanma hızları; alınacak punch biyopsilerle yara iyileşme fazları histopatolojik olarak değerlendirilecek ve elde edilen veriler istatistiksel olarak gruplar arası karşılaştırılacaktır. Bu çalışmamızda, daha önce birçok yara ve termal yanık modelinde yara iyileşmesinin çeşitli aşamalarına olumlu etkileri ayrı ayrı ele alınarak incelenen eksozomların, derinin kimyasal yanık modelinde yanık yarasının iyileşmesi üzerine etkilerini inceleyerek elde ettiğimiz sonuçları literatüre kazandırmayı hedeflemekteyiz.

Detay görüntüle