BaşBoyun Kanser Hücrelerinde Biyobelirteçler Olarak Circular RNAların Tanımlanması ve Radyoterapinin bu Biyobelirteçler Üzerindeki Etkilerinin Araştırılması
Proje no. 22939 · Durum: Kapanmış · 2021
Özet
Amaç: Baş-boyun kanserlerinde erken tanı, uygulanacak tedavi için önem arz etmektedir ve kanserin erken teşhisi uzun dönem sağ kalımda büyük önem taşımaktadır. Bu bağlamdan yola çıkarak günümüzde tüm kanserler için umut verici biyobelirteçler olarak araştırılan halkasal RNA (circRNA) moleküllerinin, baş-boyun kanser hücrelerinde ifade düzeylerinin ve bununla birlikte radyasyonun circRNA’lar üzerindeki etkilerinin araştırılması amaçlandı. Gereç ve Yöntemler: Bu amaç kapsamında, in vitro koşullarda faringeal kanser (Detroit562) hücre ve sağlıklı akciğer fibroblast (WI-38) hücre hattı kullanıldı. Kanser (Detroit-562) hücre hattına radyasyon uygulandı. Üç hücre hattında, circRNA moleküllerinin ekspresyon düzeyleri karşılaştırmalı olarak Revers-Transkriptaz kantitatif PCR (RT-qPCR) yöntemi kullanılarak araştırıldı. Ekspresyon seviyeleri anlamlı derecede farklılık gösteren circRNA’ların biyoinformatik analizleri gerçekleştirildi. Bulgular: Çalışma kapsamında araştırılan 122 adet circRNA genlerinden, 62 adet farklı circRNA geninin hücre hatlarının en az birinde eksprese olduğu, 60 adet circRNA geninin ise hiçbir hücre hattında ifade edilmediği tespit edildi. Bunlardan, 33 adet circRNA geninin sadece sağlıklı hücre hattında, 4 tanesinin sadece ışınlanan kanser hücrelerinde ve 1 tanesinin de sadece kanser hücrelerinde eksprese olduğu tespit edildi. Işınlanan ve ışınlanmayan kanser hücrelerinde ekspresyonu ortak olan 2 adet circRNA saptanırken, kanser ve sağlıklı hücre hatlarında 3, ışınlanan kanser ve sağlıklı hücrelerde ise 12 adet circRNA molekülü bulundu. Tüm hücre hatlarında ekspresyonu ortak olan ise 7 adet circRNA molekülü tespit edildi. Sonuç: Gen ekspresyon seviyeleri anlamlı seviyede farklı olan circRNA’lar tanı ve/veya tedavide kullanılabilecek potansiyel biyobelirteç adayları olarak belirlendi. Özellikle bunlardan; 1) Sadece kanser hücre hattında eksprese olduğu saptanan hsa_circ_0000649 geninin hem sağlıklı hücre hattında hem de ışınlama sonrası kanser hücre hattında eksprese olmaması, bu circRNA’nın tanı ve tedaviye yönelik potansiyel bir biyobelirteç adayı olabileceğini düşündürmektedir. 2) Kanser hücre hattı ve sağlıklı hücre hattında ortak olarak eksprese olan genlerden hsa_circ_0046263 ve hsa_circ_0001368 genlerinin ifade düzeylerinin özellikle baş-boyun kanser hücre hattında yüksek ölçüde anlamlı olarak bulunması, bu genlerin tanısal biyobelirteç olma potansiyelleri olduğunu düşündürmektedir. IX 3) Işınlanan kanser hücre hattı ve sağlıklı hücre hattında ortak olarak eksprese olan circRNA genlerinin, kanser hücre hattında ekspresyonunun bulunmaması, bu genlerin ışınlamadan sonra saptanması ve sağlıklı hücre hatlarında da eksprese edilmesi, ışın tedavisinin kanserden-sağlıklı hücrelere bir transformasyon gerçekleştirebileceğini düşündürmektedir. Bununla beraber bu genlerin ekspresyon seviyelerinin sağlıklı hücrelerdekinden daha yüksek olarak tespit edilmesi de ışın tedavisinin hücrelerde oluşturduğu etkiler kapsamında değerlendirilmektedir. 4) Çalışma kapsamında potansiyel biyobelirteç adayları olarak saptanan circRNA moleküllerinin, tümör belirteçleri olarak baş ve boyun kanserlerinin erken tanı ve takibinde kullanılabilmeleri ve radyosensitivite/radyorezistans mekanizmasındaki rollerinin tam olarak anlaşılabilmeleri için, bu circRNA’ların hem hasta doku ve/veya sıvı örneklerinde hemde in-vivo çalışmalarla desteklenmesi gerektiğini düşünmekteyiz.