Yeni Nesil Yeşil Derin Ötektik Çözücüler Kullanarak Bisfenol A Tayini için Analitik Yöntem Geliştirilmesi ve Gediz Nehrinde farklı noktalardaki kirliliğin belirlenmesi için kullanılması
Proje no. 32304 · Durum: Kapanmış (Yayın bekleniyor) · 2024
Özet
<p>Günümüzde plastiklerin endüstriyel üretimlerinde Bisfenol A (BPA) 'nın yoğun kullanımı, BPA’nın su kaynaklarında ve sanayileşmenin yüksek olduğu su arıtma tesislerinde yüksek düzeyde ortaya çıkmasına yol açmıştır. Özellikle su havzalarında atık plastikler yolu ile suya geçen BPA su kirliliğine neden olmaktadır. BPA, son derece düşük konsantrasyon seviyelerinde bile insan sağlığına zarar verebilecek endokrin bozucu bileşiklerden (EDC'ler) biridir. Çevresel ve atık sularda, plastik gıda ambalajları, konserve ürünleri, bebek bakım ürünleri, yeniden kullanılabilir bardaklar, tıbbi cihazlar, diğer tüketim malları dahil olmak üzere çeşitli ürünlerde bulunan, yaygın olarak kullanılan bir çevresel östrojendir. Bu maddenin hem çevre hem de insan sağlığına, özellikle üreme, bağışıklık, embriyonik gelişim, sinir, endokrin ve solunum sistemlerine zararlı etkileri olduğu tespit edilmiştir.</p><p>Çevrededeki sularda BPA düzeylerinin yüksek olması ve insan sağlığını etkileyecek düzeylere ulaşması nedeni ile BPA’nın su örneklerinde düşük seviyelerde belirlenmesine olanak tanıyan analitik yöntemlerin geliştirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla uygulanan analitik yöntemlerde yeşil bir çözgen olarak Derin Ötektik Çözücüler (DES) kullanılmaktadır. DES çözgenleri analitik kimyada çeşitli örneklerden hedef bileşiklerin ekstraksiyonu ve ayrılması için kullanılan yeni tip çevre dostu çözücülerdir. DES bileşikleri iki veya üç bileşenli çözücülerin bir araya getirilmesiyle elde edilen çözücü karışımlarıdır. Bu bileşenler arasındaki hidrojen bağı etkileşimi sonucunda ötektik bir çözücü sistemi elde edilir ve bu ötektik çözücü sisteminin erime noktası, kendisini oluşturan bileşenlere göre daha düşüktür. DES'lerin en önemli özelliği 150°C'nin altındaki sıcaklıklarda sıvı formda olmaları ve donma noktalarının düşük olmasıdır. Birçok uygulamada yaygın olarak kullanılan pahalı, yanıcı ve toksik organik çözücülerin yerini alan DES'ler, bu gibi dezavantajları ortadan kaldırmaktadır.</p><p>Bu proje önerisinde uygulanan standart yöntemlere alternatif olarak kullanılabilecek, ön deriştirme verimi yüksek, hızlı, kolay, ucuz, yeşil bir analiz yöntemi geliştirmek amaçlanmıştır. Bu amaçla farklı bileşimlerdeki DES çözgenleri kullanılarak sularda BPA tayini gerçekleştirmek için yöntem geliştirilecektir. Geliştirilecek olan yöntem ile aynı zamanda Gediz nehrindeki farklı noktalardaki kirlilik tayin edilecektir. Laboratuvarda farklı fizikokimyasal özelliklere sahip menthol bazlı yeni nesil çözücüler sentezlenecek, farklı DES bileşimleri hazırlanacak ve BPA analizi için sıvı-sıvı mikroekstraksiyon (LLME) yönteminde ekstraksiyon çözücüsü olarak kullanılacaktır.</p>