Ketencik [Camelina sativa (L.) Crantz] genotiplerinin akdeniz iklimi koşullarındaki verim ve kalite performanslarının belirlenmesi
Proje no. 21433 · Durum: Kapanmış · 2020
Özet
Ketencik (<em>Camelina sativa</em> (L.) Crantz) bitkisi tarih boyunca bilinen, tohum yağından faydalanılan bir bitki olmuştur. Kuzey Avrupa ve ABD'nin kuzey eyaletlerinde yaygın olarak tarımı yapılmaktadır. 20.yy'ın sonlarına doğru ise ketencikte ıslah çalışmaları başlamıştır. Başlarda sadece kandil yağı olarak kullanılan ketencik bitkisi, zaman içerisinde içerdiği tokoferoller sayesinde kozmetik sanayisinde, %94'lük doymamış yağ içeriğine sahip olması sebebiyle gıda olarak insan beslenmesinde ve biyojet yakıtı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Nitekim, 2010 yılında UNESCO Dünya Günü'nde ABD Donanmasına ait bir savaş uçağı yakıt tankının yarısı ketencik yağından üretilen biyoyakıt ile 45 dakikalık başarılı bir uçuş tamamlamıştır. Ketencik, kış aylarında yetiştirmeye uygun bir bitki olduğundan ve yüksek verimi sayesinde ayçiçeğine alternatif bir yağ bitkisidir. Yağ verimi ise kışlık üretimde %45'e ulaşabilmektedir. Dolayısıyla kışın buğday ekiminin yapılmadığı tarlalarda ketencik tarımı yapılması ve üretimin artırılması yağ ithalatımızı önemli seviyede düşürecektir. Bu araştırmada USDA Gen Bankası'ndan temin edilen 8 farklı orijine ait 43 ketencik genotipi Akdeniz iklim kuşağında yer alan Bornova/İZMİR koşullarında tarlaya ekimleri yapılacak ve tarla ölçümlerini takiben hasat yapıldıktan sonra yağ kalitesi analizleri yapılacaktır. Doktora çalışmasında gözlemlenecek olan yağ asitleri ise; erusik asit, palmitik asit, stearik asit, oleik asit, linoleik asit ve linolenik asit’tir. Doktora çalışmasının sonucunda, bölgeye adaptasyon gösteren yüksek verimli genotipler ve erusik asit oranı düşük seviyede olan genotipler belirlenip daha sonrakli ıslah çalışmaları için ıslahçı materyali olarak kayıtlara geçecektir ve elde edilen yeni generasyon tohumluklar muhafaza edilecektir.