DEREOTU TOHUM ÜRETİMİNDE TOHUM KALİTESİNİN İYİLEŞTİRİLMESİNE YÖNELİK ARAŞTIRMALAR
Proje no. 1286 · Durum: Kapanmış · 2014
Özet
Dereotu tohum üretiminde, ilkbahar ve sonbahar ekim zamanlarının ve ana bitki üzeride ki tohum yerinin tohum verim ve kalitesi üzerine etkilerinin araştırıldığı bu çalışma, Ege Üniversitesi Ödemiş Meslek Yüksekokulu arazi ve laboratuvarları ile Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bahçe Bitkileri Bölümü laboratuvarlarında 2015-2018 yıllarında yürütülmüştür. Çalışmada, bitkisel materyal olarak cv 'Gönen' dereotu çeşidi kullanılmıştır. İlkbahar (20.03.2016) ve sonbahar tohum ekim zamanlarının (29.09.2016) ve ana bitki üzerinde tohum yerinin (birincil, ikincil ve üçüncül şemsiye) fenolojik özellikler (generatif dönem başlangıç ve bitiş süreleri, çiçeklenme başlangıcı ve %50 çiçeklenme süresi), tohum verim özellikleri (bitki boyu, bitkide şemsiye sayısı, birincil, ikincil ve üçüncül şemsiye boyutları, şemsiyede semsiyecik sayısı ve tohum ağırlığı) ve tohum kalite özellikleri (çimlenme ve çıkış oranı) üzerine etkisi belirlenmiştir. İlkbahar tohum ekim zamanı, generatif döneme geçiş ve çiçeklenme sürelerini kısaltırken, sonbahar tohum ekim zamanı uzatmıştır. Şemsiye boyutları, şemsiyecik sayısı ve tohum ağırlıkları sonbahar tohum ekim zamanında artış göstermiştir. Bu artış birincil şemsiyede yüksek olarak gözlenmiştir. Tohum çimlenme ve çıkış oranları ise ilkbahar tohum ekim zamanında yüksek olarak belirlenmiştir. Ayrıca, en yüksek çimlenme ve çıkış oranlarının birincil şemsiyeden elde edildiği, ikincil ve üçüncül şemsiyelerin çimlenme ve çıkış oranlarında azalma olduğu görülmüştür. Tohum verimi açısından sonbahar tohum ekim zamanının önerilebileceği, ancak tohumluk dereotu üretiminde tohum kalitesinin önemi nedeniyle ilkbahar tohum ekim zamanının tercih edilmesi gerektiği belirlenmiştir. Ana bitki üzerinde tohum yerinin (birincil, ikincil veya üçüncül şemsiye) hem tohum verimi hem de tohum kalitesi üzerine etkili olduğu belirlenmiştir. Bu nedenle tohumluk hasatlarında en azından iki kademeli (birincil şemsiye + ikincil-üçüncül şemsiye) hasadın verim ve kaliteyi arttıracağı düşünülmektedir.