ENERJİ TARIMI YAPILACAK ALANLARIN CBS İLE BELİRLENMESİ
Proje no. 584 · Durum: Kapanmış · 2016
Özet
Küresel enerji arzının %80’inden fazlasını karşılayan fosil yakıtlar (kömür, petrol, gaz) küresel enerji sistemlerinde baskın bir rol oynamaktadır. Fosil enerji, Sanayi Devrimi'nin ve bunu takip eden teknolojik, sosyal ve ekonomik kalkınmanın ilerlemesinde temel itici güç olmuştur. Ancak fosil yakıtlar, yerel ölçekte hava kirliliğinin ana kaynağı ve CO2 başta olmak üzere sera gazlarının yayıcısı olarak olumsuz etkilere sahiptir. Bu nedenle dünya, enerjinin sosyal ve ekonomik kalkınmadaki rolünü, karbondan arındırma, fosil yakıtların kullanımını azaltma ve düşük karbonlu enerji kaynaklarına (yenilenebilir enerji) geçiş ile dengelemelidir. Enerji bitkileri, gıda ve yem bitkisi dışındaki türler olmaları, tarıma elverişli olmayan alanlarda yetiştirilebilmeleri, sulamaya ihtiyaç duymamaları, tarımsal yetiştiricilik alanında yaratacakları yeni istihdam ve biyokütlenin dağınık kaynak olma dezavantajına çözüm sağlamaları özellikleri ile gelecekte biyokütle enerjisinin yenilenebilir enerji içindeki payının artmasında ana itici güç olacaklardır. Ulusal ve/veya bölgesel biyoekonomi stratejilerinde enerji bitkileri hakkında belirlenmesi gereken en önemli konular, enerji tarımı alanlarının planlamasında izlenecek esaslar, uygulanacak kriterler ve bu alanların planlamasında uygulanacak yöntemdir. Bu ihtiyaçları çalışmanın temel çıkış noktası olarak kabul ederek, bu proje kapsamında, enerji tarımı yapılacak alanların belirlenmesinde esas alınacak edafik, topografik, iklimsel kriterlerin saptanması; seçilen model enerji bitkisi katırtırnağı (Spartium junceum L.) için çalışma bölgesi olarak seçilen Ege ve Akdeniz bölgelerinde yetiştiricilik alanlarının Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) ve Bulanık (Fuzzy) Mantık entegrasyonu ile geliştirilen CBS-destekli Çoklu Kriter Karar Destek Sistemi desteği ile belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma bölgesi Ege ve Akdeniz bölgelerinde ele alınan toprak pH, toprak derinliği, toprak bünyesi, arazi yüksekliği, eğim, bakı, sıcaklık ve yağış kriterleri bazında katırtırnağı tarımı için uygun 6.65 milyon ha alan tespit edilmiştir. Uygun alanların uygunluk sınıflarına göre dağılımı ise şu şekildedir: (1) En uygun: 840 bin ha (%12.7); (2) Uygun: 4.45 milyon ha (%66.7), (3) Orta uygun: 1.3 milyon ha (%20.3); (4) Düşük uygun: 21 bin ha (%0.3). Bu sonuçlar katırtırnağı özelinde Ege ve Akdeniz bölgelerinin enerji tarımı için önemli bir potansiyele sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Proje kapsamında geliştirilen yöntem ve model enerji bitkileri yetiştiriciliği alanlarının planlanması konusunda farklı türler ve farklı çalışma bölgeleri için bundan sonra yapılacak çalışmalara rehberlik edecek bir nitelik taşımaktadır.